Kapitalizmin girdabında kaybolmak, işte böyle bir şey…
Başka Yolu Yok-No Other Choice-2025
Yönetmen: Park Chan-woo.
Oyuncular: Lee Byung-hun, Son Ye-jin, Park Hee-soon, Lee Sung-min.
Park Chan-wook ilk gösterimini Venedik Film Festivali’nde yarışma bölümünde yaptığı “No Other Choice-Başka Yolu Yok” ile ses getiren bir yapıta imza atmış. Güney Kore’den Uluslararası Film kategorisinde Oscar adayı seçilen, Toronto Film Festivali’nde Uluslararası Seyirci Ödülü’nü kazanan film yeni bir “Parasite” etkisi yaratabilecek çapta, kapitalizmin kalbine sapladığı oklar acımasız ve öldürücü. Komedi ve dram arasındaki geçişleri ustaca, Kore Sineması’nın en önemli alameti farikası yaşamın parçası şiddeti absürdite sınırına taşıması ustalık dolu.
Perde her şeyin mutlu gözüktüğü bir mangal partisiyle açılır. 25 yıldır bir kağıt fabrikasında çalışan üst düzey yönetici Yoo Man-soon (Lee Byung-hun), karısı Miri(Son Ye-jin) iki çocuğu, iki Labrador köpeğiyle, iki katlı evlerinin bahçesinde bol şamatalı, mutlu, mesut şekilde, patronları tarafından gönderilmiş yılan balıklarını kızartır. Sadece son bir gelişmeden haberi yoktur, fabrikası yabancı yatırımcılar tarafından satın alınmıştır ve artık işsizdir. Haberin yüzüne açıklanmasıyla şoke olur. Hayatı boyunca ayni işi yapmıştır ve başka bir şeyi yapmayı düşünemez haldedir.
Yaşam koşulları aniden karşılayamayacağı düzeye inmeye başlar, artık üst orta sınıfa ait değildir. Geçici olarak bir süper markette çalışır, eski işine dönmek için yaptığı tüm müracaatlar sonuçsuz kalır. Karısının dans kursu, kızının çello dersleri hatta Netflix aboneliği bile ödenemez durumdadır. Karısı diş teknisyenliğine geri döner, hatta sevgili köpeklerini bile elden çıkarırlar. Son çare, sahip oldukları aileden miras evin satılmasıdır. 18 ay boyunca yaptığı başarısız iş aramalarını ince bir planla sonuçlandırmaya karar verir. Kağıt fabrikası yöneticiliği için açık tek pozisyona müracaat etmiş yedi adayı ortadan kaldıracaktır. Artık çaresizdir ve ahlak ortadan kalkmıştır.
100’den fazla roman yazmış olan Amerikalı yazar Donald E. Westlake’in “The Ax” ‘dan uyarlanmış olan “Başka Seçenek Yok” ilk kez 2005’de Costa Gavras tarafından perdeye yansıtılmış. Gavras’ın soğukkanlı bürokratik draması aradan geçen 20 yıl sonunda Chan-wook’un ellerinde satirik bir kapitalizm eleştirisine dönüşmüş.
“Parasite”’in izinden giden Kore aşırılığına uyan bir uyarlama olduğu tartışılmaz. “Old Boy” (2003) ile 2000’li yılların en iyi filmlerinden birisine imza atmış olan Chan-wook, 2016’da “Hizmetçi-Handmaiden”, 2022’de “Ayrılma Kararı-Decision to Leave” ile başarı eğrisini yüksek tutmuştu. Farklı tonlara geçişlerde yalpalamayan Chan-wook ilk kez karanlık, sosyal eleştiri dozu yüksek bir komedi ile karşımıza geliyor. Kore’nin aile hayatından da ince bir hicvi ilmek ilmek örüyor; yükselen tüketim karşısında erkeğin mümkün olduğunca daha çok kazanma mecburiyeti, bu olmadığında erkekte kırılan gururun yarattığı psikolojik yıkım ve ortaya çıkan aile içi işlevsizlik. Yoo Man-soon kağıt endüstrisi dışında inatla “başka seçeneği olmadığını” söylerken, Amerikalı patronlarda ücret bütçesini düşürmekten “başka seçenekleri olmadığını” söyler. Sonuçta herkes için “başka bir seçenek yoktur.” O zamanda yapılacak işlerde seçenekler değişmelidir, değil mi?
Aile içi hikayelerde birçok yan yollara sapıyor Chan-wook, karısının kendisini aldatmasından duyduğu şüphe, diş hekiminden duyduğu şüphe sonrası başlayan diş ağrısı, tuhaf bir yılan ısırma sekansı, çeşitli sakarlıklarla dolu cinayet sahneleri. Slapstick komedinin karanlık mizahla harmanı çok başarılı.
Kara mizah tonunun hiç eksilmediği filmde her şeyin sadece tek anlamı var; makineleşme ve tekelciliğin sonucunda insanlar daha önemsizleşecek, insani değerler iyice dibe vuracak, ayak uyduramayanlar ise madden yok olmaya mahkum olacaklar. Tek çare sistemle uzlaşmak değil mi?
Emin Yeğinboy
