Artık Digger’ların dünyasında yaşıyoruz

Digger-2026

Yönetmen: Alejandro G. Inarittu

Oyuncular: Tom Cruise, John Goodman, Riz Ahmed, Jesse Plemons, Sandra Hüller.

“Digger”, A.G.İnarritu’nin uzun süredir merakla beklenen filmiydi. En sonda söylenecek olanı, en başa alacak olursam; kimileri için bir başyapıt, kimileri içinse bir hayal kırıklığı olabilir. Filmin kara komedi kalıpları içinde Brecht’vari bir ruhu var. Bunu şöyle açıklamak gerekiyor; izledikleriniz gerçek değil, duygularınızı, kontrol edin, bu temsilin üzerinde düşünün diyor. Son anda bize bir kez daha gerçeğin temsili olduğunu göstererek seyirciyi ve mağduru ayni paydada buluşturuyor. Kafa karıştırıcı bir durum.   

Biçimin, içeriğin önüne geçtiği bir sinema dili kullanıyor Inarritu. İlk baştan seyirciyi alıştırdığı konfor alanından alıyor, bambaşka bir alana çekiyor, kafaları karıştırıyor.  Baştan hikayeye inanarak izlemeye başlıyoruz. Tom Cruise tanınması zor, bir protez makyajla canlandırdığı Digger Rockwell karakteri olarak karşımıza geliyor. Adamın dünyayı idare eden görgüsüz, milyarder bir petrol patronu olduğu bellidir, Grönland’ta yaptırdığı bir sondajın büyük bir doğal felakete yol açtığını görüyoruz. Önce kabullenmekte zorlanır Digger, apar topar toplantıya gelen bilimsel sorumlusu Dr. Ganesh (Riz Ahmed) ve ekibin açıklamalarından sonra ikna olur. Felaket senaryosu bu kez Amerikan Başkanı Compson’un (John Goodman) katıldığı bir kriz toplantısında tartışılır. İronik bir biçimde net bir karar çıkmaz, Avrupa’yı sular altında bırakabilecek, felaketin kamuoyuna nasıl yansıtılacağı tartışılır.

Kubrick’in baş yapıtlarından “Dr.Strangelove”’daki, dünyayı nükleer felaketten kurtarma toplantısı kakafonisini anımsatan sahneler sonrası, Inarratu halıyı altımızdan çeker ve bunun bir sahne oyunu olduğunu gösterir. Gerçekte, 25 yıldır sahnelenen “Fool Fossil” adlı bir sahne oyunudur.

Temsilin ve gerçeğin içiçe geçtiği anlatı, Rockwell’in Avrupa Konseyi’nde yaptığı konuşmayla zirve yapar. Bence filmin en ikonik sekansında,Tom Cruise kariyerinin en iyi performanslarından olan “Magnolia”’daki Mackey karakterinin üstüne çıkıyor. Sahne tasarımı çarpıcıdır, duvarların toz rengiyle örtüşen bürokrat topluluğu önünde yaptığı kırmızı kostümlü konuşmasında daha en baştan patronun kim olduğu bellidir. Hatasını kabul eder arkasından ise insanların rahat yaşamları için onun petrolüne ihtiyaçları olduğunu, kendisinden ve şirket hisselerinden bu yüzden çıkar sağladıklarını yüzlerine vurur. Gerçeğin farklı bir temsilidir, işler yolunda gittiği sürece kimsenin sesini çıkarmadığı dünya düzenine sert bir eleştiridir. Digger ayni “persona” içinde suçlu ve kurtarıcı rolüne bürünür.

Filmin kara komedi damarını besleyen üç performans Digger-Ganesh-Compson ekseninde ortaya çıkıyor. John Goodman’ın canlandırdığı, Başkan Compson, Trump esintileri taşıyan abartılı, her an tehlike yaratabilecek bir tipleme. Riz Ahmed Ganesh’te, iki abartılı karakter arasında aklı selimi bulmaya çalışmasını ve gittikçe kendi üzerindeki kontrolü kaybetmesini çok başarılı sunuyor. Tom Cruise ise Oscar adaylığı cepte bir performansla karşımıza geliyor. Aksanından beden diline kadar her şeyi çok iyi çalışmış ve eksiksiz sahneliyor.

Emanuel Lubezcki’nin kamerası Vistavision çekilmiş filmde solgun, kül rengi renkleri kullanıyor. Yeşil alışılan yeşil değil, kirli, tozlu, suratlar beyaz, hastalıklı gibi… Rockwell zengin fakat çevresi ve dünya çürümüş. Perde arkasında brenler gerçek renklerine dönüyor.

A.G.Inarittu bence kariyerinin en riskli projesini gerçekleştirmiş. “Birdman”’den bu yana, arada bir de gerçek/gerçeküstü Bardo var, birlikte çalıştığı senaryo ekibi Giacobone, Dinelaris’e eklenen Barmen , Butterworth ile 10 yıllık bir çalışma sonrası film ortaya çıkmış. Film içinde tiyatro fikri tiyatro yazarı Butterworth katkısıyla gelişmiş, son şeklini almış.

Seyirci’yi klasik sinema kalıbı olan, kısaca “bu filmde anlattıklarıma inan, karakterimle özdeşleş” anlayışından uzaklaştırıp, farklı bir dünyaya sokan ve finaldeki şaşırtmacasıyla da bir kez daha şaşırtan filmi, mutlaka izleyin ve kararınızı verin.

Dr.Emin Yeğinboy