Her köşesinde başka bir dönemin hikayesi
Dünya Savaşı’na giden süreci tetikleyen suikastın yaşandığı Latin Köprüsü’nden 1984 Kış Olimpiyatları’nın ateşinin yandığı Koševo Stadyumu’na, kuşatma yıllarında kentin dış dünyayla bağlantısını sağlayan Umut Tüneli’nden Osmanlı ve Avusturya-Macaristan dönemlerinin simge yapılarına kadar her köşesinde başka bir hikâye barındıran Saraybosna, geçmişin izlerini taşıyan sokaklarında dünyanın dört bir yanından gelen turistleri ağırlıyor.
Türk turistlerin de gözde seyahat rotaları arasında bulunan Bosna-Hersek’in başkenti, geçtiğimiz yıl National Geographic okurlarının oylarıyla favori destinasyon seçilmesinin ardından bu unvanın getirdiği popülariteyle milyonlarca seyahatseverin radarına girerken, 2026 yılında da artan ziyaretçi sayısıyla turizmdeki büyümesini sürdürüyor. 16 yıllık turizm rehberi Aygül Güntaş, kentin geçmişinden bugünkü turizm yaşamına, tarihî yapılarından doğal güzelliklerine, Türk ziyaretçilerin en çok merak ettiği yerlerden Boşnak mutfağına kadar merak edilenleri yayınımız için anlattı.
Bir kentin kaderi bazen dünyanın kaderiyle kesişir. İmparatorlukların, büyük savaşların ve dünya tarihini değiştiren olayların damga vurduğu Saraybosna, bunun en çarpıcı örneklerinden biri.I. Dünya Savaşı’na giden süreci tetikleyen suikasttan Balkanlar’da düzenlenen ilk Kış Olimpiyat Oyunları’nın coşkusuna, 1990’lı yıllardaki Bosna Savaşı’nda yaşanan modern dönemin en uzun şehir kuşatmasından yeniden ayağa kalkışına kadar Bosna-Hersek’in başkenti, 20. yüzyılın en sıra dışı ve en dramatik şehir hikâyelerinden birine sahip. Bir zamanlar savaş haberleriyle dünyanın gündeminde yer alan “Avrupa’nın Kudüs’ü”, geçmişin hüzünlü anılarını taşıyan sokaklarında günümüzde farklı kültürlerden gelen ziyaretçileriyle yeni hikâyelere ev sahipliği yapıyor.
Osmanlı ve Avusturya-Macaristan imparatorlukları dönemlerinin karakteristik özelliklerini yansıtan mimari dokusu, çok kültürlü yapısı, tarihî çarşıları, canlı şehir yaşamı ve zengin gastronomisiyle geçmişle bugünü buluşturan Saraybosna, Avrupa’nın yükselen turizm destinasyonlarından biri olarak dünyanın dört bir yanından ziyaretçi ağırlıyor. Yılın ilk 8 ayında 587 bine yakın turist sayısına ulaşan başkentte, yabancı pazarın en büyük payını Türk seyahatseverler oluşturuyor.
NATIONAL GEOGRAPHIC OKURLARI KENTİ FAVORİ DESTİNASYON SEÇTİ
Dünyanın en prestijli seyahat yayınlarından National Geographic okurlarının oylarıyla 2025’in favori destinasyonu seçilen şehir, bu unvanın getirdiği popülariteyle milyonlarca gezginin seyahat planlarına girerken, uluslararası turizmdeki büyümesini 2026’da da hız kesmeden sürdürüyor. Kültürel zenginliği, hareketli sosyal yaşamı ve asırlık tarihî dokusuyla dünya genelinde bir cazibe merkezine dönüşen kent, küresel seyahat ağındaki yerini de her geçen gün daha da sağlamlaştırıyor.
Saraybosna’nın tarihî ve kültürel zenginliklerini, Osmanlı ve Avusturya-Macaristan dönemlerinden kalan eserlerini, farklı inançların asırlık birlikteliğini, müzelerini, doğal güzelliklerini, gastronomisini ve Türk turistlerin kente ilgisini anlatan 16 yıllık turizm rehberi Aygül Güntaş, Bosna-Hersek’in başkentinin turistik zenginliklerine ilişkin bilgiler verdi. Ziyaretçilerin Saraybosna’da en çok hangi yapıları ve hikâyeleri merak ettiğini de anlatan Güntaş, söze kentin Osmanlı dönemindeki izlerinden ve gelişiminden başlayarak şöyle konuştu:
“Türk turistler Saraybosna gezilerinde kendilerini kentte pek yabancı hissetmiyor. Başçarşı’da yürürken bir cami, biraz ileride bir han, bir bedesten görüyorlar. Bu yapılar onlara tanıdık geliyor. Bosna’nın 1463’te Fatih Sultan Mehmet döneminde Osmanlı topraklarına katılmasıyla Saraybosna’da yeni bir dönem başlıyor. Kent, yaklaşık dört asır boyunca camiler, medreseler, hanlar, bedestenler ve köprülerle gelişiyor; Balkanlar’ın önemli ticaret ve kültür merkezlerinden biri hâline geliyor. Sultan II. Bayezid’in torunu olan Gazi Hüsrev Bey, 16. yüzyılda Bosna Sancak Beyi olarak görev yaptığı yıllarda Saraybosna’ya çok sayıda eser kazandırıyor. Bugün kentte gezerken onun yaptırdığı yapılara sık sık rastlıyoruz. Saraybosna’nın gelişimine yaptığı büyük katkı nedeniyle kendisine ‘Saraybosna’yı inşa eden kişi’ ve ‘kentin ikinci kurucusu’ deniyor.”
SARAYBOSNA’NIN KALBİ BAŞÇARŞI
Başçarşı’nın Saraybosna gezilerinin vazgeçilmez duraklarından biri olduğunu belirten Güntaş, tarihî çarşının geçmişten bugüne uzanan hikâyesini şu sözlerle anlattı:
“Burası aslında Saraybosna’nın tam kalbi diyebiliriz. Temelleri 15. yüzyılda, Bosna’nın ilk Osmanlı sancak beyi ve aynı zamanda Saraybosna’nın kurucusu olan İsa Bey İshaković tarafından atılmış. Saraybosna’ya gelen misafirlerimizin de şehri keşfetmek için ilk uğradığı yerlerin başında hep Başçarşı geliyor. Tabii çarşının bugünkü zenginliğine ulaşmasında 16. yüzyılda Gazi Hüsrev Bey’in yaptırdığı eserlerin payı çok büyük. Yüzyıllar boyunca kentin ticari ve sosyal yaşamı hep bu tarihî çarşı etrafında dönmüş. Bugün sokaklarında yürüdüğünüzde o Arnavut kaldırımları, bakırcılar çarşısı, avlulu hanlar ve asırlık yapılar size Osmanlı döneminin o özgün, otantik atmosferini birebir yaşatıyor. Geleneksel börekçileri, şirin restoranları, kafeleri ve hediyelik eşya dükkânlarıyla Başçarşı, günümüzde de kentin en canlı, en hareketli turistik bölgesi olma özelliğini koruyor.”
DÜNYADA ELEKTRİK KULLANILAN İLK CAMİ BİR OSMANLI ESERİ
Gazi Hüsrev Bey Camii’nin Saraybosna gezilerinde özel bir yeri olduğunu belirten Güntaş, yapının ilgi çekici bir özelliğinden bahsederek şunları söyledi:
“Başçarşı’ya adım attığınızda karşınıza çıkan en heybetli Osmanlı mirası, hiç şüphesiz Bosna-Hersek’in en büyük tarihî camisi olan Gazi Hüsrev Bey Camii oluyor. 45 metrelik o minaresi ve klasik Osmanlı mimarisiyle Balkanlar’daki en görkemli örneklerden biri ve Saraybosna’nın gerçek bir simgesidir. Üstelik çok da özel bir tarihi var. 1898 yılında içerisi elektrikle aydınlatılmış ve bu özelliğiyle dünyada elektriğin kullanıldığı ilk cami olarak tarihe geçmiş. Saraybosna Müslümanlarının merkez camisidir ama namaz vakitleri dışında kapısı dünyanın dört bir yanından gelen misafirlere hep açık. Avlusundaki şadırvanı, tarihî muvakkithanesi ve hemen yanındaki Gazi Hüsrev Bey’in türbesiyle o eski Osmanlı ruhunu ve mimari bütünlüğünü bugün bile aynen hissedebiliyorsunuz.
SAHAT KULA DÜNYADA AY TAKVİMİNE GÖRE ÇALIŞAN TEK SAAT KULESİ
Turistlerin en çok ilgisini çeken noktalardan biri olan asırlık kule hakkında da bilgiler veren Güntaş, çarşıdaki diğer Osmanlı döneminden kalma eserlere de değinerek şu bilgileri paylaştı:
“Bedesten’in bitişiğindeki 30 metrelik Saat Kulesi (Sahat Kula), turistlerin en çok ilgisini çeken yerlerden biri. Çünkü dünyada ay takvimine göre çalışan, yani zamanı gün batımına göre ayarlayan tek saat kulesi burası. Gün batımında saat tam 12.00’yi gösterir. Saat ayarı hâlâ her gün ‘muvakkit’ dediğimiz görevliler tarafından elle, manuel olarak kuruluyor. Bu bölgede eski ticaret yaşamından kalan başka yapılar da var. 1543’te yaptırılan Tašlihan’ın bugün taş kalıntılarını görebiliyoruz. 1879’daki yangında ağır hasar gören kervansaray, 2007’de Bosna-Hersek Ulusal Anıtı ilan edilen arkeolojik alanda ziyaret edilebiliyor. 1551 yapımı Morića Han ise Saraybosna’da tarihî yapısı bozulmadan günümüze gelebilmiş tek Osmanlı kervansarayı. Avlusundaki kafeleri ve dükkânlarıyla misafirlerine o eski ticaret günlerinin havasını doğrudan yaşatır.”
AVRUPA’NIN KUDÜSÜ’NDE EZAN VE ÇAN SESLERİ BİRLİKTE YANKILANIYOR
Kentin çok inançlı ve kültürlerin bir arada barış içinde yaşadığı yapısına vurgu yaparak Saraybosna’nın neden “Avrupa’nın Kudüs’ü” olarak anıldığını belirten deneyimli rehber, şunları söyledi:
“Saraybosna, camilerin, Katolik ve Ortodoks kiliselerinin, hatta sinagogların birbirine birkaç adım mesafede durduğu dünyadaki çok nadir şehirlerden biridir. Yüzyıllardır süren bu hoşgörü ortamı nedeniyle burası ‘Avrupa’nın Kudüs’ü’ unvanını taşır. Bu çok inançlı yapının önemli eserlerinden, Osmanlı’nın son döneminde, 1868’de tamamlanan beş kubbeli İsa’nın Doğuşu Ortodoks Katedrali, şehrin en büyük Ortodoks kilisesidir. Avusturya-Macaristan döneminde yapılan İsa’nın Kutsal Kalbi Katedrali ise neo-gotik iki kulesiyle başpiskoposluğun merkezidir. Hemen nehir kıyısındaki Aşkenaz Sinagogu ise Mağrip esintili mimarisiyle Yahudi kültür mirasını yansıtır. Ezan ve çan seslerinin aynı sokakta birbirine karıştığı bu simge yapılar, kentin çok kültürlü geçmişini görmek isteyenlerin ilk duraklarından biri oluyor.”
Saraybosna’nın tarihî ve kültürel zenginliğinin yanı sıra şehir merkezinden kısa sürede ulaşılabilen büyüleyici doğal güzelliklere de sahip olduğunu belirten Güntaş, kentin hemen yanı başındaki doğa harikaları hakkında şu bilgileri paylaştı:
“Saraybosna, misafirlerine tarih turu dışında yemyeşil doğasıyla insanı dinlendiren bir şehir. Kentin hemen yanı başındaki Trebević Dağı bunun en güzel örneğidir. Şehir merkezinden teleferikle kolayca çıkabildiğiniz bu dağ; harika seyir noktaları, huzurlu yürüyüş parkurları ve 1984 Kış Olimpiyatları’ndan kalan o meşhur ikonik kızak pistiyle doğa ile yakın tarihi bir araya getirir. Kentin bir diğer gözde doğa durağı ise Bosna Nehri’nin doğduğu kaynakları barındıran Vrelo Bosne Parkı’dır. Burası duru göletleri, kuğuları ve yemyeşil park alanlarıyla âdeta bir cennet köşesidir ve kentin kalabalığından kaçmak için harika bir alternatiftir. Bjelašnica ve Igman dağları da kışın bembeyaz örtüsüyle kayakçıları misafir ederken, diğer mevsimlerde ise yürüyüş ve doğa aktiviteleri yapmak isteyenlerin sıklıkla ziyaret ettiği rotaların başında geliyor.”
GALATASARAY’IN ESKİ GOL KRALI HODŽIĆ İLE BAŞÇARŞI’DA SOHBET
Saraybosna’nın tarihsel zenginliğine kentin canlı atmosferi, geleneksel dükkânları ve gündelik hayatına karışan tanıdık simalar da ayrı bir renk katıyor. Deneyimli rehber, Türk futbolunun unutulmaz isimlerinden birinin çarşıdaki izleriyle ilgili şunları söyledi:
“Bu tanıdık simalardan biri de Türk futbolunun ilk yabancı gol kralı Tarık Hodžić. Galatasaray’ın efsane eski futbolcusu Hodžić, futbolu 1986 yılında bıraktıktan bir yıl sonra Başçarşı’da açtığı ve duvarlarını sarı-kırmızılı formayı giydiği yıllardan fotoğrafların süslediği ‘Ćevabdžinica Galatasaray’ adlı küçük ve otantik köfte dükkânında 40 yıla yakın bir süredir ziyaretçilerini ağırlıyor. Aradan geçen yıllara rağmen Türkçesini unutmayan Hodžić, kebapevine gelen Türklerle futboldan Saraybosna’ya uzanan sohbetler ediyor, Galatasaray anılarını, eski derbileri ve Fenerbahçe’ye attığı golleri de gülümseyerek anlatıyor. Konu Saraybosna’ya geldiğinde ise misafirlerinin merak ettiği soruları içtenlikle yanıtlıyor. Hodžić’in kebapevinde Galatasaray anıları anlatılırken masalarda Saraybosna’nın simge lezzeti ”ćevapi “ servis ediliyor.
Fulya Omaç
