Mercedes Kadir

Bazı insanlar vardır; hayatları boyunca büyük makamlar işgal etmez , önemli ünvanlar taşımaz , tarihe büyük başarılarla geçmezler. Fakat yaşadıkları şehrin hafızasında öyle derin izler bırakırlar ki yıllar sonra isimleri anıldığında insanların yüzlerinde bir tebessüm oluşur.

Memleketim olan doğup büyüdüğüm şehir Malatya için de Mercedes Kadir böyle bir insandı. Güzel insanlardan ;asıl adı Fatih Kaydı olan ama sadece Malatya’nın değil tüm ülkenin tanıdığı Mercedes Kadir’i yad edelim mi?  

Mercedes Kadir adının nerden geldiği ile ilgili çeşitli anlatımlar var hatta yönetmen Haydar Işık yapılan bir röportajda  şöyle anlatıyor;

“Fatih Kaydı’nın çocukluğundan beri otomobillere merakı vardı. Elindeki yaklaşık 3 metrelik kavak dalını otomobil olarak görüyor, üzerine dikiz aynası ve başka parçalar takıyordu. Bir gün Askerlik şubesine gitmesi gerektiğinde ,o meşhur sopasıyla yani otomobiliyle gidiyor. Muayene için hastaneye girdiğinde  yanında bulunan kişiler sopasını oradan uzaklaştırıyor. Fatih dışarı çıktığında otomobilini yerinde bulamayınca haliyle çok üzülüyor ve ağlıyor. Doktor da onu teselli etmek için “üzülme seni götürürüz askerlik şubesi’nde  sana yeni bir otomobil yaparlar “ diyor. Sonra da doktorun Mercedes marka aracına biniyor.

Doktor yolda adını soruyor ama Fatih kekeme adını söylemeye çalışıyor ama doktor adını Kadir olarak anlıyor ve senin adın Mercedes Kadir olsun diyor. Zamanla tüm Malatya halkı onu Mercedes Kadir diye tanıyor. Hatta Yeşilyurt Belediyesi resmi meclis kararlarında bile Fatih Kaydı “namıdiğer Mercedes Kadir” şeklinde geçiyor ve  bir sokağa bu isim verilmesi kararlaştırılıyor.

Onu Türkiye’nin bir çok yerinde tanınır hale getiren şey  yaklaşık 3 metre uzunluğundaki bir kavak ağacı sopasıydı. Fakat Mercedes Kadir’in hikayesini asıl özel yapan sopa değildi. Asıl hikaye, bir şehrin farklı dünyası olan bir insanı dışlamak yerine onun dünyasına eşlik etmeyi seçmesiydi.

Mercedes Kadir  Malatya’nın Yeşilyurt ilçesine bağlı Tecde Mahallesinde  yaşıyordu. Tam 8 kardeştiler. Mercedes Kadir yani Fatih dahil toplam 6 kardeş zihinsel engelliydi. Kadir kadar olmasa da kardeşlerden  “ yarım pedal neco “ lakaplı Necmettin ve kız kardeşi “ serçe münevver” de herkes tarafından tanınır ve bilinirdi.

Mercedes Kadir’in yaklaşık 3 metre uzunluğunda ve 10 kilo ağırlığında olduğu aktarılan kavak ağacından sopası zamanla onun ayrılmaz bir parçası haline geldi. Kadir’in dünyasında sıradan bir ağaç parçası değil, otomobiliydi. Malatya sokaklarında yürürken sopasına adeta bir otomobil kullanıyormuş gibi davranıyordu. Trafik ışıklarında duruyor, yayalara yol veriyor, arabasını kullanmadığında uygun bir yere park ediyordu. Ve Malatyalılar da onun bu dünyasını biliyordu. Bir çok insan ona “ sopayla gezen adam “ gözüyle bakmak yerine “Mercedes Kadir geliyor “diyordu. Tüm şehir Kadir için gerçek olan bu dünyaya saygı duydular. Esnaf ona yemek çay ikram etti. İnsanlar sokakta her karşılaştıklarında ona selam verdiler. Trafikte ona yol verdiler. Çocuklar dahil herkes onunla ilgilendi . Anadolu Ajansı’nın aktardığına göre Mercedes Kadir her gün kavak ağacı sopasıyla  kilometrelerce yol yürüyordu.

Bir insanı gerçekten tanımak , sadece adını bilmek değildir elbette. Nerede yaşadığını, hangi sokaklardan geçtiğini, hangi esnafa uğradığını , nasıl selam verdiğini ve nasıl güldüğünü bilmektir. Mercedes Kadir Malatya’da zaman içerisinde böyle bir tanıdıklık oluşturdu. İnsanlar onun nerelerden geçtiğini ,karşılaştıklarında na yapacağını tahmin ediyordu. Yani kısaca Malatya’daki günlük hayatın bir parçası olmuştu. Sanırım bu yüzden Mercedes Kadir’in ölümü yalnızca bir insan kaybı değil, şehrin günlük hayatından bir yüzün eksilmesi olarak karşılandı.

Mercedes Kadir’in hikayesine daldıkça Malatya halkının onun “Mercedes” dünyasına hep birlikte eşlik ettiği görülüyor. Hatta çok güzel anılar da oluyor. Bir seferinde Kadirin Mercedesi arızalanınca sanayiye tamir için götürdüğü ustaların da onu kırmayıp sopayı gerçek otomobilmiş gibi tamire aldıkları anlatılıyor. Usta Kadir’e birkaç gün sonra gelmesini söylüyor. Kadir geldiğinde ise araba henüz hazır değil birkaç gün sonra tekrar gelmesini söylüyor. Ama süreç uzayınca Kadir kızar şu meşhur sözü söyler “Yeter artık, yap şu arabayı! İki haftadır eve yürüyerek gidiyorum”.

Kırmızı ışıkta durduğu, yayalara yol verdiği, dönüşlerde el işareti yaptığı ve aracını uygun bir yere park ettiği söylenir. Tabi sürücüler de ona yol veriyorlar hatta Trafik polisleri zaman zaman araçları durdurup Mercedes Kadir’in geçmesini sağlıyordu.

2007 yılında Malatya Emniyet Müdürlüğü Trafik Tescil Denetleme Şubesi Mercedes Kadir için sembolik bir ehliyet , ruhsat ve plaka yaptı.

Aracın Plakası 44 MK 444. Ruhsatta aracın rengi “ odun sarısı” olarak yazılmış. Ehliyette sınıf kısmına A dan Z ye , kullandığı cihazlar bölümüne ise “3 metre sopa, ayna, CD “ gibi ifadeler yazılmış  Yani Malatya Polisi aslında şöyle diyor “Madem senin bir araban var, o zaman onun plakası ve ehliyeti de olsun “

Bazen esnaf “araban burada kalsın sen git” dediklerinde “ben yürüyerek eve nasıl gideyim” diye cevap verdiği söylenir. Bir seferinde Kadir park etmeye çalışırken sopasının dikiz aynasının yüksek olması nedeniyle yanındaki otomobili fark edemediği için çarpar. Olay yerine Trafik ekipleri gelir , her iki tarafı uzlaştırır ve herkes kendi zararını karşılar.

Mercedes Kadir 18 Nisan 2020 de 36 yaşında hayatını kaybetti. Daha önce de solunum yetmezliği nedeniyle tedavi görmüştü. Ölümü Malatya’da büyük üzüntü yarattı. Çünkü insanlar bir kişiyi kaybetmemişti. Her gün gördükleri bir simayı kaybetmişlerdi.

Mercedes Kadir’in cenazesinde hayatı boyunca “otomobil” olarak gördüğü sopa tabutun yanına konuldu. Üzerinde dikiz aynası olan bu sopa daha sonra Malatya Büyükşehir Kent Müzesi’nde sergilendi. Cenazesine dönemin Valisi Aydın Baruş. Büyükşehir Belediye Başkanı Selahattin Gürkan, İl Emniyet Müdürü Ercan Dağdeviren,  Malatya Milletvekilleri, geçmiş dönemlerde görev yapan valiler, vali yardımcıları, esnaf ve oda başkanları, STK lar ve Malatya halkı katıldı. Mezarını Mercedes Firması yaptırdı. Malatya Mercedes Kadir’in ölümüyle gerçek bir yasa büründü. Çünkü bence Kadir Malatya’nın ortak hikayesi oldu

Bir insanın toplumda iz bırakması için zengin olması,ünlü olması veya büyük bir makam sahibi olması gerekmiyor. Bazen bir insanın bütün mirası 3 metrelik bir sopa olabiliyor.

Malatya Büyükşehir Belediyesi Mercedes Kadir’in anısını yaşatmak adına onun balmumu heykelini yaptırdı. Heykel kent müzesinde sergileniyor. Sopası da müze de. Doğduğu sokağa ve bir çocuk trafik parkına adı verildi.

Mehmet Aksaç