Hangisi senin hikayen?

“Rüyalar ve Mitoloji “söyleşisi T.C Kültür ve Turizm Bakanlığı Sinema Genel Müdürlüğü tarafından desteklenen 4.Mitoloji Film Haftası İzmir etkinlikleri arasında yer aldı. Efe Elmas ve İrem Öztürk konuştular.

Öztürk ‘Psikomitoloji’ ağırlıklı sunumuna “Hangisi senin hikayen?” diye başladı ve geçmişten günümüze mitolojiden örnekler verdi.

Mitolojiyle psikoloji hep aynı materyali, farklı yorumlamalarla ele aldığı savından yola çıkar: Bir çatı kavram olarak, bireysel ve masal, mit, destan gibi kolektif metaforik öykülerin, psikodinamik kuram ve yöntemlerle okunması bilimi.

Psikomitolojide her türlü ifade öyküsellik içinde anlam kazanır. Ben, öykülerimle ‘ben’ olurum. İnsan, bizzat öyküsüdür, kimliğini öyküsü belirler. Herkes bir öyküyü yapar ve yaşar (Sacks 1996). Bunun tersi de doğrudur: Öyküsü, insanı yapar, yapılandırır. Bilmek-anlamak isteyen zihin için her şey ve her olay, öykü(sü)yle anlamlıdır. Mit terimini, alışıldıktan daha geniş çerçevede, ‘yaşayan, yaşatan ve yaşanan öyküler’ tarifiyle kullanır, içerik ve dinamiklerini süreç analizleriyle ve geniş / derin bağlantılar ağı içinde anlamayı hedeflersek, tam da psikomitolojinin çalışma alanına girmiş oluruz.

İnsan kendisini (ve dünyasını) öykülendirerek şekillendirirEn geniş anlamıyla psikomitoloji, insana ait -bireysel ya da ortak tüm bu öyküleri kapsar; hepsine evrensel- gerçeklik atfeder. Tekilin tümeli, bireyin insanlığı temsil ettiği varsayımından ve öznenin nesneyle özdeşliği, yani insanın kendi dışındakileri tanımlarken, nesneleriyle ilişki içinde olan kendisini tanımlamakta olduğu kurgusundan hareket eder. İnsan varoluşunun, ‘doğa(dan) ‘ kültür(e)’ gerilimindeki açılım ve şekillenmesini, bıraktığı metamorfik izleri, yani bireysel ve ortak mitleri irdeleyerek araştırır. Bireysel ya da sosyokültürel tüm kimlikler ‘uydurulan’ ve aktarılan öykülerle oluşur ve dönüşürler. Mitler-ritler / kültürler, başka mitler ve ritlerle / kültürlerle, bireyler / halklar, bireylerle / halklarla karşılaştığında, mitler-ritler, kültürler, bireyler ve halklar dönüşür, olgunlaşır, zenginleşir.

Psikomitoloji’deki korkular, arzular, çatışmalar , umutlar  yaşam deneyimleri ve bunların psikolojik süreçlere etkilerinden de söz etti Öztürk.

“İnsan değişiyor. Toplum değişiyor. Teknoloji değişiyor. Fakat insan zihninin temel meselesi çok büyük ölçüde aynı kalıyor. İnsan hala seviyor. Hala kıskanıyor. Hala korkuyor. Hala ölümden kaçıyor. Hala kabul görmek istiyor” şeklinde konuşan İrem Öztürk “Mitler insanlığın bilinçdışının sembolik anlatımlarıdır. Jung’a göre mitler yalnızca bastırılmış arzuların ürünü değildir. Onlar bütün insanlığın ortak psikolojik mirasının sembolleridir. Bir kahramanın yolculuğu aslında bireyin gelişimini anlatır. Bir canavar korkularımızı temsil edebilir. Bir bilge yaşlı içsel rehberimizi simgeler. Bir gölge karakter bastırdığımız yönlerimizi gösterebilir. Mitsiz yaşamak yani öyküsü olmadan yaşamak mümkün değildir.”diye de ekliyor.

İrem Öztürk anlatıyor;

“Bir kişi yaşamında büyük bir kayıp yaşadığında bunu bazen Orpheus’un yeraltına inişine benzetebilir. Uzun ve zorlu bir mücadeleden geçen biri kendisini Herakles gibi hissedebilir. Kimliğini bulmaya çalışan biri Persephone’nin dönüşüm sürecine yakınlık hissedebilir. Kendi karanlık yüzleriyle yüzleşen biri Medusa ya da Minotor sembollerinden etkilenebilir.”

Mitoloji antik zamanların psikolojisi, psikoloji modern zamanların mitolojisidir

(Hillman)

 

Erkan Sevinç