Tamga

T.C Kültür ve Turizm Bakanlığı Sinema Genel Müdürlüğü tarafından desteklenen 4.Mitoloji Film Haftası Aydın Efeler etkinlikleri arasında yer aldı Tamga atölyesi..Nedir Tamga?

İnsanın kendinden, kökünden ve hikayesinden bıraktığı bir iz. Nasıl ki bugün bir kişinin adı soyadı, imzası, arması onu tanıtıyorsa tamga da ait olduğu topluluğu ya da kişiyi anlatıyor.

Bu atölyede çocuklarla birlikte Begüm Çınar kadim sembollerin dünyasına küçük bir keşfe çıkardı bizleri. Sembollerin hikayelerini dinledi 14 yaş altı çocuklarımız  Hayal güçlerinden  yola çıkarak kendi tamgalarını tasarladılar.

Sadece bir şekil yaratmıyorsunuz aynı zamanda bir hatırlatmada da bulunuyorsunuz. Kendi tamganı yaratırken duygularını boyalarla tahtaların üzerine işliyorsunuz.

Hazır böyle yetkin bir ismi,  Begüm Çınar’ı bulmuşken keyifli bir söyleşi yaptım kendisiyle..

“Sembol, işaret, tamga aynı şey mi?”

“Aslında aralarında küçük ama önemli farklar var. İşaret bize birşeyi gösteren veya anlatan her türlü iz, şekil ya da gösterge. Bir ok yön gösterir. Kırmızı ışık durmamızı sağlar. İşaretin temel görevi bize bilgi vermektir. Sembol ise bir düşünceyi, duyguyu veya kavramı doğrudan anlatmak yerine onu hissettiren, çağrıştıran şekildir. Kalp sevgiyi, güvercin barışı sembolize eder. Bir şekli anlamlı yapan ona yüklediğimiz anlamdır.”

“Cep telefonlarındaki emojiler aynı mantık sanki”

“Evet. Bir kalp gönderdiğimizde sevgimizi, bir güneş gönderdiğimizde neşemizi, bir kuş gönderdiğimizde umudumuzu anlatıyoruz. İnsanlar geçmişte de kendilerini anlatmak için işaretlerden yararlanıyordu. Elbette bugünkü tamgalar ya da emojiler aynı şey değil ama her ikisinin de bize gösterdiği ortak bir şey var. Bir şekil birçok cümle yerine geçebilir. İnsanlar her dönemde çoğu şekli doğadan bulmuştur. Doğa bize ait değil biz doğaya aitiz. Günümüzde hayatımız apartmanlarda geçiyor olsa da  hepimizin içinde ve özünde ait olduğu yer doğadır. “

“Festival kurucu direktörü Gülşah Elikbank bu yılki festivalin ana teması doğa dediğinde çığlık atmadım desem yalan olur. Tamga bir yerde damga değil mi?”

 “Zaten Tamga bir damga..  İlk olarak hayvanları damgalamak, boyları, aşiretleri ve aileleri birbirinden ayırmak için kullanılmış. Avrasya göçebeleri ve Türklerde mühür, damga, işaret ve mülkiyet ya da siyasi aidiyet sembolü anlamına gelen köklü bir kavram. Mevsim göçleri sırasında, sürülerin birbirlerine karışmaması için her boy, sürülerine kendi tamgasını vuruyordu. Harzemşahlar çağında yazılmış olan Mukaddimetü’l Edeb ‘de “Mühür bastı, bugdayga” şeklinde bir cümle var. Daha sonraki çağlara ait olan Moğolca karşılığında ise yarı Türkçe yarı Moğolca olarak “Tamga daruba bugdayda” denmekte. Zamanla boyların birlik, kimlik ve egemenlik sembolü haline gelmiş; sikkelerde, mimari yazılarda ve resmi mühürlerde kullanılarak devlet ve hanedan simgesi olmuş.Tamga Orhun Yazıtları başta olmak üzere pek çok eski Türk ve Orta Asya belgesinde yer alıyor”

“Ya Hayat Ağacı?”.

“Toprağın altında gözümüzün göremediği kökleri var bu ağacın. Gövdesi onu ayakta tutuyor. Dallarıyla gökyüzüne uzanıyor. Mevsim değişiyor. Yaprak döküp tekrar yeşeriyor. Bize ne anlatıyor derseniz? Kökleri geçmişimizi, ailemizi, bizi büyüten insanları ..Gövdesi bugün kim olduğumuzu ve bizi ayakta tutan değerleri.. Dalları ise hayallerimizi, geleceğimizi ve henüz keşfedemediğimiz yollarımızı..”

4.Mitoloji Film Haftası yazılarına devam ediyorum. Ne demişler öğrendiğini paylaş ki büyüsün. Pehlivan tefrikası hissi verirse bu yazılar lütfen kızmayın..

Bir mitoloji külliyatı olur işte ne güzel !

Erkan Sevinç