2025 böyle geçti

Bir yılı daha geride bıraktık. 2025 yılı kimi için kayıpların, kimi için kazanımların yılıydı; kimi acılarla sınandı, kimi insanlığın geleceği için umut veren gelişmelere tanıklık etti.

Dünya bir yandan zorlayıcı gündemle yüzleşirken, bir yandan da değişime ayak uydurmaya çalıştı. 2025 yılı küresel dengelerin sarsıldığı, savaşların ve krizlerin manşetleri belirlediği bir yıl olarak kayıtlara geçti.

Gazze’de derinleşen insani felaket, Ukrayna’daki savaşın çıkmaza girmesi, Orta Doğu’dan Asya-Pasifik’e uzanan gerilim hatları ve büyük güçler arasındaki rekabet, uluslararası sistemi yeniden şekillendirdi.

Bu tablo içinde ABD Başkanı Donald Trump’ın politikaları, söylemleri ve çıkışları küresel tartışmaların merkezinde yer alırken, Türkiye ise savunma sanayisinde attığı adımlar, ihracat başarıları ve artan askeri kapasitesiyle dikkat çeken önemli aktörlerden biri oldu.

2025, yalnızca çatışmaların ve krizlerin değil; güç dengelerinin, yeni ittifak arayışlarının ve savunma odaklı dönüşümün de yılı oldu.

Savaşların son bulacağı, dünya siyasetinde büyük değişimlerin yaşanacağı ve teknolojik gelişmelerin insan hayatını kökünden değiştireceği beklentileriyle başlayan 2025’te, hemen her alanda tarihi kırılmalar yaşandı. Yıllardır başlaması an meselesi olarak görülen savaşlar patlak verdi; 21’inci yüzyılın en büyük doğal afetlerinden bazıları büyük kayıplara yol açarken sanat dünyasının efsaneleri de aramızdan ayrıldı.

Beyaz Saray’da ikinci Donald Trump döneminin başlamasının ardından, küresel düzen kökünden sarsıldı. ABD Başkanı, dünya siyasetinde ezberleri bozan adımlarıyla uluslararası gündemi yeniden şekillendirdi. Gazzelilerden Grönlandlılara, Ukraynalılardan Venezuelalılara, milyonlarca insanın kaderleri kapalı kapılar ardında yapılan görüşmelerle belirlendi.

2025 de sadece sorunlar değil çözüm arayışları da yeni ittifakların temelini attı. Üstelik bu çabalar kısmen sonuç da verdi. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP30), küresel iklim krizini bir kez daha devletlerarası platforma taşırken Küresel Sumud Filosu aktivistlerinin Batı’da Gazze bilinci oluşturmak için başlattığı girişim de özellikle Avrupa’da büyük destek gördü. Bu çabalar Fransa ve İngiltere gibi devletlerin Filistin Devleti’ni tanıma kararı almasına giden yolun taşlarını döşedi.

Esad rejiminin 2011’de başlayan ve yaklaşık 13 yıl süren saldırıları nedeniyle Suriye’de yüz binlerce kişi hayatını kaybetti. Ülkede ağır bir yıkım bırakan bu saldırılar nedeniyle Suriye nüfusunun yarısından fazlası yerinden oldu ve başka ülkelere göç etmek zorunda kaldı.Suriye’de İdlib’den başlayan ve dalga dalga yayılan “Düşmanı Caydırma Operasyonu”, Esad yönetiminin devrilmesi ve 61 yıllık Baas rejiminin çökmesiyle sonuçlandı. Rejimin saldırıları Suriye halkında kapanması zor yaralar bırakırken, 8 Aralık’taki devrimle ülkede yeni bir sayfa açıldı.

Katolik dünyasının ruhani lideri Papa Francis, 21 Nisan günü 88 yaşında hayatını kaybetti. 2013’ten bu yana görev yapan Francis’in ölümünün ardından, Vatikan’da yeni papayı seçmek için hummalı çalışmalar başladı. Süreç 8 Mayıs akşamı sürpriz bir ismin seçilmesiyle sona erdi: ABD ve Peru vatandaşlığı bulunan kardinal Robert Francis Prevost, 14’üncü Leo ismiyle, Katolik Kilisesi’nin 267’nci papası olarak göreve başladı.

Zohran Mamdani, bundan bir yıl önce ABD siyaset sahnesinde ismi bile duyulmamış bir insanken, 4 Kasım günü yapılan yerel seçimlerde tarihe geçti. Kendini “demokratik sosyalist” olarak tanımlayan 34 yaşındaki Mamdani, oyların yüzde 50,78’ini alarak, “New York’un ilk Müslüman belediye başkanı” unvanını elde etmeye hak kazandı.

Yapay zeka bir süredir küresel gündemin ilk sıralarında yer alıyordu ancak 2025, kelimenin tam anlamıyla yapay zekanın yılı oldu. İş hayatından bilime, sanattan spora her alanda yepyeni ufuklar açan yapay zeka uygulamaları aynı zamanda sık sık endişelerle de anıldı. Bu endişeleri dile getirenlerin başında “yapay zekanın babası” olarak tanınan Geoffrey Hinton gibi isimler yer aldı. Time ‘Yılın Kişisi’ seçkisinde yapay zekanın mimarlarını zirveye taşıdı.

Sadece hava, kara ve deniz araçları konusunda değil Türk Savunma Sanayi füze ve mühimmat konusunda da oldukça yoğun bir yıl geçirdi. Roketsan üretimi yerli ve milli balistik füzesi Tayfun’un denemelerine devam edildi. Tayfun füzesinin denemelerde 5.5 mach ile hipersonik hızlara çıktığı bildirildi. Yine Roketsan görüş ötesi hava hava füzesi Gökdoğan ile görüş içi hava hava füzesi Bozdoğan, 2025 yılında TSK envanterine girdi. Bunun yanında Savunma Sanayi Başkanlığı, Türkiye’nin Gök Vatan’ını oluşturacak hava savunma sistemlerinin tamamı olan Çelik Kubbe’nin güçlendirilmesi amacıyla 6,5 milyar dolarlık sözleşme imzaladı.

Magazin dünyasında çok konuşulan ayrılıkların yanı sıra olmayacak kişiler de aşklarını ilan etti, ‘Olmayacak’ dedik çünkü milyonlarca insan yıllarca düşünse bu çiftlerin aşk yaşayacağı kimsenin aklına gelmezdi. Bu listenin ilk sırasında Katy Perry ile Justin Trudeau var. Katy Perry, uzatmalı nişanlısı ve kızı Daisy Dove’un babası ünlü oyuncu Orlando Bloom ile yollarını ayırdı. Hayranları önce bu olup bitene inanamadı. Sonrasında daha da inanılmaz bir gelişme oldu. Katy Perry’nin, Kanada’nın eski başbakanı Justin Trudeau ile birlikte olduğu ortaya çıktı. İkili, önce saklanıp gizlense de bu çok uzun sürmedi. Sonunda el ele ortaya çıktılar.

Elbette her ölüm acıdır ama ünlü oyuncu Gene Hackman ile 30 yıllık eşi Betsy Arakawa’nın ölümü bir başka yürek burkucu oldu… 95 yaşındaki Hackman ile piyanist eşi 65 yaşındaki Betsy Arakawa, bu yılın şubat ayında Santa Fe’deki evlerinde ölü bulundu.

Yılın dünyayı sarsan kayıplarından biri de Ozzy Osbourne’du… Yıllarını geçirdiği ABD’den “memleketimde ölmek istiyorum” diyerek İngiltere’ye Birmingham’a döndü Osbourne… En büyük arzusu kendisini üne kavuşturan Black Sabbath ile bir veda konseri vermekti. Osbourne, bunu gerçekleştirdi. Veda konserinden 17 gün sonra da hayata veda etti.

Yılın son kaybı, 91 yaşındaki Fransız aktris Brigitte Bardot oldu. 1956 yılında seyirciyle buluşan “Ve Tanrı Kadını Yarattı” filmi, gişede büyük bir başarı elde edemese de bir yıldızın doğuşuna vesile oldu. 23 yaşındaki Brigitte Bardot, güzelliği ve seksapeliyle sadece ülkesi Fransa’da değil tüm dünyada kadınların kıyaslandığı bir mihenk taşına dönüştü. 39 yaşındayken oyunculuğu bırakıp hayvan hakları savunucusu kimliğiyle öne çıkan Bardot’nun ölümünü de bu amaçla kurduğu Fondation Brigitte Bardot duyurdu.

2025 yılında başka tanınmış isimler de hayata veda etti. Ünlü oyuncular Diane Keaton, Diane Ladd, Robert Redford, Michael Madsen, Val Kilmer, Richard Chamberlain, Michelle Trachtenberg, Graham Greene, Terence Stamp, Loni Anderson, güreşçi ve TV yıldızı Hulk Hogan, modacı Giorgio Armani, caz müzisyeni Jack Mangione, müzik dünyasının yıldızı Roberta Flack, bir başka ünlü şarkıcı Marianne Faithfull, oyun yazarı Tom Stoppard, yönetmen David Lynch hayata veda eden ünlülerden.