Kimliğini kaybeden kentler ne yaparlar?

Neden Urla diye aklınıza bir soru gelebilir?  Urla İlçemizi baz almamın nedeni on yıl Urla Belediyesi’nde Basın Danışmanlığı yaptığım ve yöreyi bildiğim ve tanıdığım içindir…

İnsanlar gibi şehirlerinde bir kimliği vardır.Peki kimliğini kaybeden kentler ne yaparlar?

Geçmişiyle olan irtibatı kopar. Adeta boşlukta kalırlar ve yavaş, yavaş ölürler…

“Hiç şehir, kent ölür mü? “diye sormayın ölür. Kentler de ölür.Tarih kitaplarını biraz karıştırırsanız, ölen kentlerin örnekleri ile çokça karşılaşırsınız.

Bu arada ‘Kent Kimliği’ nedir? Onu bir irdelememiz lazım.

Kentin tarihi, coğrafi durumu, kentlinin yaşam biçimi yani kültürel ve ekonomik durumu, mimari yapısı ve konumundaki özgünlük ve bütün bunların birleşimi kentin kimliğini ortaya koyar. Bu hemen birkaç yıl içinde olacak bir konu değildir.

Önce kentin geçimine göz atmakta yarar var. Kent ne ile geçinmektedir?

Turizm, zeytincilik, balıkçılık, şarapçılık ve 7-8 bin yıllık geçmişi olan

Urla’nın derin bir tarihi olduğuna herhalde hem fikiriz. Urla milattan önceden beri zeytincidir. Bunun izini eski çağdan kalan yağ sıkım işliğinden ve Urla İskelede oluşundan biliyoruz.

Başka.. Urla yine milattan önceden beri şarap imal etmektedir.Hatta bu şarapçılık için Roma İmparatoru Klazomanai de şarapçılığı yasaklamış ve bütün bağların sökülmesini, şarapçılık yapmalarını men etmişti. Bu kentli olan bir hemşeriniz Sofist Skopelianaos Roma İmparatorunu ikna ederek Klazomanai’nin üzüm bağlarını ve şarapçılığını kurtarmıştır.

Turizm son yıllarda iyice ortaya çıkmaya başlamıştır. Atçılık ta bu arada ivme kazanmış ve hayli bir yol almıştır.Balıkçılıkta da hayli iddialı olduğunu söyleyebiliriz. İskelede her sabah günün balığı için balık mezat’ı kurulur.

Mimarisi durumunda Urla kan kaybetmektedir. Beyaz Urla taşından yapılan bir veya iki katlı evler giderek azalmakta ve o evleri satın alanlar, restorasyon sırasında aslına sadık kalmadan düzeltmeler, ilaveler ya da eksiltmeler yapmakta ve kendi gönüllerine göre bir villa ortaya çıkarmaktadırlar. Bu da geçmişten gelen ve özgün kent mimarisini bozmaktadır

Oysa bahsedeceğim “Beyaz Urla Taşı” Evliya Çelebi’nin ‘Seyahatnamesi’ ne girmiştir. Evliya Çelebi kitabında;

“Urla’nın beyaz renkte kendine has bir taşı vardır.

Bütün binalarını bu taşla yaparlar. O nedenle Urla’nın evlerinin badana olmaya hiç ihtiyacı olmaz” diye yazmıştır.

Ama zamanımızda bu taşın kıymeti bilinmemektedir desem abartmış olmam…

Bildiğim kadarıyla Urla’nın bir ‘Kent Belleği’ yoktu. Şimdi varsa da ben bilmiyorum…

Sorsak, hangi filmler Urla da çevrilmiştir desek Urla Belediyesi’nden bir cevap alabilir miyiz, ben emin değilim. Urla’nın köyü olan Bademler’de çevrilen ‘Susuz Yaz’ın bir kopyası belediyenin arşivinde midir? Keza çevrilen diğer filmlerin kopyası mevcut mudur? Necati Cumalı’nın yazdığı 62 adet kitabının tamamı arşivde bulunmakta mıdır? Tanju Okan’ın bütün eserleri yerel yönetimin elinde var mıdır? Konusu Urla’da geçen roman veya anı ya da şiir kitapları toplanıp derlenmiş midir?

Seferidis, Urla’da doğan sonra ailesi ile beraber Atina’ya göçen hemşerimizdir,

Nobel ödüllüdür ve ara ara Urla’yı ziyaret etmiştir. Onunla ilgili ne kadar bilgi ve doküman sahibisiniz diye sorulsa, her halde verilecek cevabınız vardır.

Urla hakkında yazılan makaleler, günlük basından, sosyal medyadan ve televizyon haberlerinden takip edilip kopyalanıp alınıp arşivlenmekte midir? İzmir, Urla ve Yarımada basını takip edilmekte midir? Hakkınızda çıkan olumlu veya olumsuz haberlerden bilgili misiniz? Bu haberleri veya makaleleri cevaplıyor musunuz?

Urla Belediyesi’nin ‘Kent Belleği’ için bir çalışma yapıp Kent Belleği’ni meydana getirmeniz, kurmanız dokümanlarınızı toplamanız ve elde neler var ya da var mı diye bakmanız gerekmektedir.Sonra halkınıza bir duyuru yapıp “Kent Müzesi’ni hayata geçirmek istiyoruz. Elinde bulunan eski evraklardan, eski ütülerinize kadar her şeye belediyemiz sahip olmak istemektedir ve verdiğiniz objeler sizin adınıza sergilenecektir” demeniz gerekecektir sayın ilgili !

Bu konuda ahde vefa da önemlidir. Urla’ya büyük emeği geçmiş, olan eski Belediye Başkanı Erdoğan Ker ile yine eski Belediye Başkanlarından Besim Uyal’ın adları Urla’nın her hangi bir meydanına veya caddesine verildi mi?

Urla’nın tarihi açısından büyük emekleri geçen iki profesörümüz vardı, rahmetli oldular. Prof Dr Güven Bakır ile Prof Dr Hayat Erkanalın adı bir cadde veya sokağa ya da bir meydana verilmiş midir?

Bademler Köyü’nde Türkiye’nin ilk Çocuk Oyuncak Müzesi’ni kuran ve açan, Arkeolog Musa Baran’ın adı nereye verilmiş ya da verilmemiş midir.?

Bademler Köyü’nden, Eski Gümrük ve Tekel Bakanı rahmetli Mahmut Türkmenoğlu’nun adı nereye verilmiştir veya verilmemiş midir?

Urla doğumlu olan Heykeltıraş Şadi Çalık ile ilgili bir yere adı verilmiş midir? Kendisinin eserleri hakkında ne biliyoruz? Örneğin geçmişte Urla ile ilgili bir yapıtının olduğunu duymuş ama bir ipucu ele geçirememiştim, Yerel Yönetim bu konuda bir bilgiye sahip midir?

Aslında Kent Belleği için belediyece bu güne kadar geçen süre içindeki belgelerin, evrakların saklanması gerekmektedir. Buna yukarıdaki bahsettiğim kentin önemli kişileri, sanatçıları ve siyasi kişileri ile ilgi bilgi ve belgelerinde elde olması gerekir.

Buraya bir konuyu da ilave etmek istiyorum.

Urla’nın bir yel değirmenleri şehri olduğunu biliyoruz. Bu değirmenlerden birkaç tanesinin yaptırılmasının ve kentin gerekli yerlerine yerleştirilmesi konusuna nasıl bakarsınız?

Bu yel değirmenlerinin kentimize ayrı bir nostalji havası vereceği muhakkaktır. Gerisi size kalmış bir konudur. Size kolaylıklar dilerim

Bu arada Gödence Köyü’nün meydanına Necati Cumalı adı verildiğini biliyor musunuz?. Ben ziyaretim sırasında bunu öğrenince hem çok mutlu oldum hem de buruldum. Bunu öncelikle Urla Belediyesi yapmalıydı diye düşünüyorum.

Urla Yarımadası’nda bulunan Narlıdere, Güzelbahçe, Seferihisar, Urla, Çeşme ve Karaburun’un Sayın Belediye başkanlarının dikkatine…

Bu konular hepinizi ilgilendirmektedir. Ben bilginize aktardım, gerisi sizlerin göstereceği iradedir.

Gürol Tulunay

 

 

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu