Migren ve Beslenme
Migren, tarihi çok eskiye dayanan nörolojik, gastrointestinal ve otonom değişiklikler ile karakterize şiddetli bir baş ağrısıdır. Kadınlarda daha yaygın görülmekle beraber dünyada yaklaşık 240 milyon kişiyi etkilemektedir. Migren, tipik olarak 4-72 saat sürebilen , genellikle tek taraflı şiddetli ,tekrarlayan şekilde görülen baş ağrısı olarak tanımlanabilir.Stres , kronik hastalıklar , uyku , çevresel faktörler ve beslenme durumu gibi etkenlerin migren ve ilişkisi bilinmekte ancak mekanizmaları ile ilgili çalışmalar devam etmektedir. Besin ve beslenme durumunun etkisi önemli bir yer tutmaktadır .
Migrenin tetikleyicileri düşünüldüğünde beslenme kaynaklı faktörlerden, % 40 gibi bir oranla en sık karşılaşılan sebep olan açlık olarak karşımıza çıkıyor. Besin tetikleyicileri değerlendirildiğinde en sık karşımıza çıkan ise alkol , çikolata , peynir , turunçgiller ,kafein, monosodium glutamat (MSG), aspartam, gıda boyaları ve katkı maddeleridir.
Migreni olan hastalarda öğün atlama veya aç kalma nedeniyle , kan glukoz düzeyleri düşer ve buna paralel baş ağrısı oluşabilir. Kan şekerini regüle edecek tam tahıllı , lifli karbonhidratlar tüketmek, uzun süre aç kalmamak ,basit karbonhidrat kaynaklarını tercih etmek faydalı olacaktır.
Beslenme planında yeterli miktarda az yağlı protein kaynaklarına yer vermek, nitelikli kompleks karbonhidrat tüketmek ( bulgur , tam buğday ,siyez unu, karabuğday , kinoa vb) faydalı olacaktır.
Nitrit , nitrat , MSG gibi katkı maddelerini içeren işlenmiş besinler diyet planından çıkarılmalıdır.Alkol tüketiminin ( özellikle kırmızı şarap, bira )azaltılması veya tamamen tüketilmemesi önerilir.Peynir gibi mayalı ürünler , işlenmiş et ürünleri , konserve besinler ve deniz ürünleri gibi içeriğindeki vazoaktif aminlerin migren atağını tetikleyebileceğinden dolayı bu besinler de mutlaka sınırlandırılmalıdır.
Aşırı kafein içeren kahve, kola ,çay, çikolata gibi besinlerin tüketim sıklığı minimuma indirilmelidir. Özellikle atak evresinde migren atağının şiddetini ve sayısını azaltmak için tamamen kesilmelidir.
Besin alerjilerinin migren ataklarını tetikleyebileceği unutulmamalı ve alerjileri sorgulanarak , süt , gluten, yumurta , buğday gibi besinlere karşı alerji söz konusuysa diyetten çıkarılmalıdır.
Soğuk içecekler ve dondurma migren tetikleyicileri olduğu için , migreni olan bir birey çok sık dondurma tüketmemeli ve çok soğuk besin tüketmemelidir.
Bakır içeriği yüksek besinler migren atağını tetiklediği için ; fındık, karaciğer, çikolata , kakao, mantar ,viski gibi besinler azaltılmalı ve bakır aletlere maruz kalmış besinlere dikkat edilmelidir.
Yıllanmış besinler,olgunlaşmış muz, avokado, konserve incir, fıstık, kuru etler , salamura gıdalar, domates ve ceviz gibi besinlerim atalara karşı tetikleyici olabildikleri unutulmamalıdır.
Koenzim Q10 desteğinin , atak sıklığını azalttığı ve mide bulantısı , baş ağrısı ile geçirilen gün sayısını azalttığı yapılan çalışmalarla ortaya konmuştur. Bu nedenle şiddetli migren atağı geçiren hastalara takviye olarak sunulabilir.
Migrenli hastalarda atak sırasında beyin magnezyum seviyelerinde azalma gözlenmiş olup , özellikle regl dönemindeki kadınlarda ayrıca migren atakları oluşmaktadır. Bu nedenle magnezyum kaynağı besinlerin tüketilmesi fayda sağlayacaktır.
Omega 3 yağ asitlerinden EPA , baş ağrısının önlenmesinde etkili yağ asitlerinden birisidir. Günlük 600 mg EPA , baş ağrısına karşı koruyucudur. EPA içeriği yüksek besin takviyeleri migren atağına karşı fayda sağlayabilir. Riboflavin ( B2 vitamini) içeren , yumurta , yeşil yapraklı sebzeler, ıspanak , tam tahılllı ekmek gibi besinler ve takviyelerde olumlu etki sağlayabilir.
Migrenli hastalarda tıbbi beslenme tedavisinin etkinliğini sağlayabilmek için , besin tüketim kaydı almaları ve atak zamanı tüketilen besinleri not etmeleri hangi besinlerin diyetten çıkarılacağına ve hangi besinlerin ekleneceğine dair referans olacaktır.Dengeli bir beslenme planı , yeterli uyku, nefes egzersizleri , yeterli su tüketimi migren tedavisine katkı sağlayacak ve yaşam kalitelerini arttıracaktır.
