Yerel medya vergi kıskacında!

Ege Bayder Başkanı Aydan Yalçın, “Gelirimizin minimum %45’i vergiye
gidiyor, hükümetten destek ise kocaman bir sıfır!” diyerek isyan etti.

Yerel medyanın halkın sesi olduğunu vurgulayan Yalçın, bu kuruluşların
kapanması halinde haber alma özgürlüğünün tehlikeye gireceğini belirtti.

Türkiye’de gazete ve televizyonlar, faaliyetlerini sürdürebilmek için
sayısız vergiyle mücadele ediyor. Ege Basın Yayın Derneği Başkanı Aydan
Yalçın, sektörün karşı karşıya olduğu mali yükü şu sözlerle özetledi:

“Bir medya kuruluşu, kapısını açtığı andan itibaren vergi ödemeye başlıyor.
İşletme giderlerinden personel maaşlarına, reklam gelirlerinden yıllık
kazanca kadar her adımda devletin elinde. Gelirimizin yaklaşık %45’i
vergiye gidiyor. Bu şartlarda ayakta kalmak mucize!”
 
Medya kuruluşlarının ödediği vergiler şöyle sıralanıyor:
 
– Kira stopajı: Ofis veya stüdyo kiralayan medya kuruluşları, kira
bedelinin %20’sini stopaj vergisi olarak ödüyor. Örneğin, aylık 50.000 TL
kira ödeyen bir kuruluş, 10.000 TL stopaj vergisiyle karşı karşıya.
– Malzeme ve hizmet alımları: Teknik ekipmanlar, ofis malzemeleri,
elektrik, su, internet ve hosting hizmetlerinde %20 KDV ödeniyor. Aylık
20.000 TL’lik bir elektrik faturasında 4.000 TL KDV devlete gidiyor.
– Personel giderleri: Gazeteciler ve diğer çalışanların maaşlarından
%15-40 gelir vergisi kesiliyor. Ayrıca, her personel için SGK primleri
ödeniyor, bu da maliyetleri artırıyor.
– Reklam gelirleri ve basın ilan payı: Reklam anlaşmalarında %20 KDV
ve %15 Basın İlan Kurumu (BİK) payı kesiliyor. 100.000 TL’lik bir reklam
anlaşmasında 20.000 TL KDV ve 15.000 TL BİK payı ödeniyor.
– Yıllık gelir vergisi: İşletmenin yıllık kazancından %25 gelir
vergisi alınıyor. Bu vergiler toplandığında, bir medya kuruluşunun
gelirinin minimum *%45’i* devlete aktarılıyor.
 
Yalçın, bu ağır yükün özellikle yerel basın kuruluşlarını tehdit ettiğini
vurguladı: “Anadolu’daki gazeteler ve televizyonlar bir bir kapanıyor.
İzmir’de bile yerel basın ayakta kalmak için mucize yaratıyor.”
Hükümetten yerel medyaya destek: “SIFIR”
 
 Yalçın, “Hükümetten yerel basın için destek bekliyoruz, ama karşılığında kocaman bir sıfır alıyoruz. Basın İlan Kurumu (BİK) her alınan reklamdan pay kesiyor ancak bize hiç bir faydası yok!
 
Türkiye Gazeteciler Cemiyeti verilerine göre, 2023-2025 arasında Anadolu’da 150’den fazla yerel gazete ve 20 yerel televizyon ekonomik nedenlerle kapandı.

Yerel medya kapanırsa, halkın sesi kesilir!
 
Yerel medya, bölgesel sorunları gündeme taşıyan, halkın taleplerini duyuran
ve yerel yönetimleri denetleyen bir köprü konumunda. Ancak, vergi yükü ve
hükümet desteğinin olmaması, bu kuruluşların kapanmasına yol açıyor. Aydan
Yalçın, bu durumun halkın haber alma özgürlüğünü tehdit ettiğini vurguladı:
“Yerel basın kuruluşları kapanırsa, vatandaşın sesi kesilir. Sosyal medya
dezenformasyonla dolu, ulusal medya ise yerel sorunlara yeterince yer
vermiyor. Yerel basın olmadan demokrasi eksik kalır.”
 
– Dezenformasyon riski: Yerel medyanın zayıflaması, sosyal medyada
kayıt dışı hesapların ve yanlış bilgilerin yayılmasına zemin hazırlıyor.
Türkiye İnternet Gazetecileri Derneği, yerel medyanın sosyal medyaya
“kurban edildiğini” belirtiyor.
– Basın özgürlüğü geriliyor: Sınır Tanımayan Gazeteciler (RSF) 2025
Basın Özgürlüğü Endeksi’nde Türkiye’nin 180 ülke arasında 159. sırada yer
aldığını raporladı. Yerel medyanın ekonomik sorunları, basın özgürlüğünü
daha da zayıflatıyor.
– Demokrasiye darbe: Yerel medyanın kapanması, halkın bilgi edinme
hakkını kısıtlayarak demokratik süreçleri zedeliyor. Yalçın, “Gazeteler
kapanırsa, halkın sorunları görünmez olur. Bu, demokrasiye vurulan bir
darbedir” dedi.

 
Ege Basın Yayın Derneği’nden çözüm önerileri
 
Ege Basın Yayın Derneği, yerel medyanın ayakta kalması için hükümetten acil
reformlar talep ediyor. Aydan Yalçın, şu önerileri sundu:
 
– Vergi indirimi: Yerel medya için kira stopajı ve KDV oranlarının
düşürülmesi, gelir vergisi yükünün hafifletilmesi.
– Adil ilan dağıtımı: BİK’in resmi ilan dağıtımında şeffaf ve adil bir
sistem kurması.
– Uydu ve yayın giderleri: Yerel televizyonların uydu yayın
ücretlerinin makul seviyelere çekilmesi.
– Ekipman desteği: Demokrasi için Medya (M4D) gibi projeler kapsamında
sağlanan ekipman desteklerinin yerel medya için genişletilmesi.
 
Yalçın, “Medya sektörü nefes alamazsa, halkın sesi de duyulmaz. Hükümet,
yerel medyayı desteklemek yerine vergilerle cezalandırıyor. Bu gidişle
Anadolu’da gazete kalmayacak” uyarısında bulundu.

İzmir’in Özellikle ulusal Tv kanalları sürekli el değiştiriyor yada kapanıyor. Bir çok gazete
personel azaltımına gidiyor, şartlar bu şekilde devam ettiği takdirde ayakta kalacak gazete sayısı çok az olacaktır. Bu da tekelleşmeye ve tarafsız habercilik sorunlarına yol açacaktır.

Sektörden Tepkiler
 
Türkiye Gazeteciler Federasyonu Genel Başkanı Yılmaz Karaca da bir
röportajında, yerel medyanın alarm verdiğini belirterek, “Vergi indirimi ve
kağıt desteği gibi küçük adımlar bile sektörü kurtarabilir. Hükümetin bu
sese kulak vermesi gerek” dedi.