Memleketim olan doğup büyüdüğüm şehir Malatya için de Mercedes Kadir böyle bir insandı. Güzel insanlardan ;asıl adı Fatih Kaydı olan ama sadece Malatya’nın değil tüm ülkenin tanıdığı Mercedes Kadir’i yad edelim mi?  

Mercedes Kadir adının nerden geldiği ile ilgili çeşitli anlatımlar var hatta yönetmen Haydar Işık yapılan bir röportajda  şöyle anlatıyor;

“Fatih Kaydı’nın çocukluğundan beri otomobillere merakı vardı. Elindeki yaklaşık 3 metrelik kavak dalını otomobil olarak görüyor, üzerine dikiz aynası ve başka parçalar takıyordu. Bir gün Askerlik şubesine gitmesi gerektiğinde ,o meşhur sopasıyla yani otomobiliyle gidiyor. Muayene için hastaneye girdiğinde  yanında bulunan kişiler sopasını oradan uzaklaştırıyor. Fatih dışarı çıktığında otomobilini yerinde bulamayınca haliyle çok üzülüyor ve ağlıyor. Doktor da onu teselli etmek için “üzülme seni götürürüz askerlik şubesi’nde  sana yeni bir otomobil yaparlar “ diyor. Sonra da doktorun Mercedes marka aracına biniyor.

Doktor yolda adını soruyor ama Fatih kekeme adını söylemeye çalışıyor ama doktor adını Kadir olarak anlıyor ve senin adın Mercedes Kadir olsun diyor. Zamanla tüm Malatya halkı onu Mercedes Kadir diye tanıyor. Hatta Yeşilyurt Belediyesi resmi meclis kararlarında bile Fatih Kaydı “namıdiğer Mercedes Kadir” şeklinde geçiyor ve  bir sokağa bu isim verilmesi kararlaştırılıyor.

Onu Türkiye’nin bir çok yerinde tanınır hale getiren şey  yaklaşık 3 metre uzunluğundaki bir kavak ağacı sopasıydı. Fakat Mercedes Kadir’in hikayesini asıl özel yapan sopa değildi. Asıl hikaye, bir şehrin farklı dünyası olan bir insanı dışlamak yerine onun dünyasına eşlik etmeyi seçmesiydi.

Mercedes Kadir  Malatya’nın Yeşilyurt ilçesine bağlı Tecde Mahallesinde  yaşıyordu. Tam 8 kardeştiler. Mercedes Kadir yani Fatih dahil toplam 6 kardeş zihinsel engelliydi. Kadir kadar olmasa da kardeşlerden  “ yarım pedal neco “ lakaplı Necmettin ve kız kardeşi “ serçe münevver” de herkes tarafından tanınır ve bilinirdi.

Mercedes Kadir’in yaklaşık 3 metre uzunluğunda ve 10 kilo ağırlığında olduğu aktarılan kavak ağacından sopası zamanla onun ayrılmaz bir parçası haline geldi. Kadir’in dünyasında sıradan bir ağaç parçası değil, otomobiliydi. Malatya sokaklarında yürürken sopasına adeta bir otomobil kullanıyormuş gibi davranıyordu. Trafik ışıklarında duruyor, yayalara yol veriyor, arabasını kullanmadığında uygun bir yere park ediyordu. Ve Malatyalılar da onun bu dünyasını biliyordu. Bir çok insan ona “ sopayla gezen adam “ gözüyle bakmak yerine “Mercedes Kadir geliyor “diyordu. Tüm şehir Kadir için gerçek olan bu dünyaya saygı duydular. Esnaf ona yemek çay ikram etti. İnsanlar sokakta her karşılaştıklarında ona selam verdiler. Trafikte ona yol verdiler. Çocuklar dahil herkes onunla ilgilendi . Anadolu Ajansı’nın aktardığına göre Mercedes Kadir her gün kavak ağacı sopasıyla  kilometrelerce yol yürüyordu.

Bir insanı gerçekten tanımak , sadece adını bilmek değildir elbette. Nerede yaşadığını, hangi sokaklardan geçtiğini, hangi esnafa uğradığını , nasıl selam verdiğini ve nasıl güldüğünü bilmektir. Mercedes Kadir Malatya’da zaman içerisinde böyle bir tanıdıklık oluşturdu. İnsanlar onun nerelerden geçtiğini ,karşılaştıklarında na yapacağını tahmin ediyordu. Yani kısaca Malatya’daki günlük hayatın bir parçası olmuştu. Sanırım bu yüzden Mercedes Kadir’in ölümü yalnızca bir insan kaybı değil, şehrin günlük hayatından bir yüzün eksilmesi olarak karşılandı.

Mercedes Kadir’in hikayesine daldıkça Malatya halkının onun “Mercedes” dünyasına hep birlikte eşlik ettiği görülüyor. Hatta çok güzel anılar da oluyor. Bir seferinde Kadirin Mercedesi arızalanınca sanayiye tamir için götürdüğü ustaların da onu kırmayıp sopayı gerçek otomobilmiş gibi tamire aldıkları anlatılıyor. Usta Kadir’e birkaç gün sonra gelmesini söylüyor. Kadir geldiğinde ise araba henüz hazır değil birkaç gün sonra tekrar gelmesini söylüyor. Ama süreç uzayınca Kadir kızar şu meşhur sözü söyler “Yeter artık, yap şu arabayı! İki haftadır eve yürüyerek gidiyorum”.

Kırmızı ışıkta durduğu, yayalara yol verdiği, dönüşlerde el işareti yaptığı ve aracını uygun bir yere park ettiği söylenir. Tabi sürücüler de ona yol veriyorlar hatta Trafik polisleri zaman zaman araçları durdurup Mercedes Kadir’in geçmesini sağlıyordu.

2007 yılında Malatya Emniyet Müdürlüğü Trafik Tescil Denetleme Şubesi Mercedes Kadir için sembolik bir ehliyet , ruhsat ve plaka yaptı.

Aracın Plakası 44 MK 444. Ruhsatta aracın rengi “ odun sarısı” olarak yazılmış. Ehliyette sınıf kısmına A dan Z ye , kullandığı cihazlar bölümüne ise “3 metre sopa, ayna, CD “ gibi ifadeler yazılmış  Yani Malatya Polisi aslında şöyle diyor “Madem senin bir araban var, o zaman onun plakası ve ehliyeti de olsun “

Bazen esnaf “araban burada kalsın sen git” dediklerinde “ben yürüyerek eve nasıl gideyim” diye cevap verdiği söylenir. Bir seferinde Kadir park etmeye çalışırken sopasının dikiz aynasının yüksek olması nedeniyle yanındaki otomobili fark edemediği için çarpar. Olay yerine Trafik ekipleri gelir , her iki tarafı uzlaştırır ve herkes kendi zararını karşılar.

Mercedes Kadir 18 Nisan 2020 de 36 yaşında hayatını kaybetti. Daha önce de solunum yetmezliği nedeniyle tedavi görmüştü. Ölümü Malatya’da büyük üzüntü yarattı. Çünkü insanlar bir kişiyi kaybetmemişti. Her gün gördükleri bir simayı kaybetmişlerdi.

Mercedes Kadir’in cenazesinde hayatı boyunca “otomobil” olarak gördüğü sopa tabutun yanına konuldu. Üzerinde dikiz aynası olan bu sopa daha sonra Malatya Büyükşehir Kent Müzesi’nde sergilendi. Cenazesine dönemin Valisi Aydın Baruş. Büyükşehir Belediye Başkanı Selahattin Gürkan, İl Emniyet Müdürü Ercan Dağdeviren,  Malatya Milletvekilleri, geçmiş dönemlerde görev yapan valiler, vali yardımcıları, esnaf ve oda başkanları, STK lar ve Malatya halkı katıldı. Mezarını Mercedes Firması yaptırdı. Malatya Mercedes Kadir’in ölümüyle gerçek bir yasa büründü. Çünkü bence Kadir Malatya’nın ortak hikayesi oldu

Bir insanın toplumda iz bırakması için zengin olması,ünlü olması veya büyük bir makam sahibi olması gerekmiyor. Bazen bir insanın bütün mirası 3 metrelik bir sopa olabiliyor.

Malatya Büyükşehir Belediyesi Mercedes Kadir’in anısını yaşatmak adına onun balmumu heykelini yaptırdı. Heykel kent müzesinde sergileniyor. Sopası da müze de. Doğduğu sokağa ve bir çocuk trafik parkına adı verildi.

Mehmet Aksaç

Çünkü insanlar sanayileşme,hızlı kentleşme ve teknolojinin hayatın her alanına girmesiyle birlikte doğadan giderek uzaklaşmıştır. Beton yapıların çoğaldığı şehirlerde yaşayan bireyler,stres,hareketsizlik ve sağlıksız beslenme gibi sorunlarla daha sık karşılaşmaktadır. Bu nedenle son yıllarda doğayla yeniden bağ kurmayı amaçlayan hobi bahçeleri giderek daha fazla ilgi görmektedir.

Biz bu yazımızda; toprağın doğal ve yapay yıllarla kaybını önlemek, tarım arazilerinin bölünmesini engellemek ve planlı arazi kullanımını sağlamak amacıyla çıkartılan 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu’ndan bahsetmeyeceğiz . 20 Haziran 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan 7584 sayılı kanunla bazı kanunlarda değişiklik yapılmasına dair kanundan da bahsetmeyeceğiz. Peki neleri anlatacağız ,o halde başlayalım.

Hobi bahçeleri,insanların boş zamanlarını değerlendirdiği alanlar olmanın ötesinde, tarımsal üretimi teşvik eden, çevre bilincini geliştiren ve yaşam kalitesini arttıran önemli sosyal ve ekonomik değerlerdir.

İnsan , tarih boyunca doğanın bir parçası olarak yaşamıştır. Ancak modern şehir yaşamı, insan ile toprak arasındaki bağı büyük ölçüde zayıflatmıştır. Toprakla uğraşmak, bitkilerin büyümesini gözlemlemek, mevsimlerin değişimini hissetmek ve üretimin bir parçası olmak insanda aidiyet duygusunu güçlendirir. Bilimsel araştırmalar, yeşil alanlarda vakit geçirmenin stres hormonlarını azalttığını, dikkat süresini arttırdığını ve ruh sağlığını olumlu etkilediğini göstermektedir. Bahçecilik,bir çok ülkede terapi yöntemi olarakta kullanılmaktadır.

Hobi bahçelerinde yapılan üretim , küçük ölçekli olmasına rağmen önemli kazanımlar sağlar. Öncelikle aileler taze, mevsiminde ve güvenilir sebze ile meyve tüketebilir. Domates ,biber, patlıcan , fasulye, salatalık, kabak, marul, soğan, sarımsak gibi ürünlerin yetiştirilmesi hem ekonomik açıdan katkı sağlar hemde sağlıklı beslenmeyi destekler. Organik gübre, kompost ve doğal mücadele yöntemlerinin kullanılması sayesinde toprağın verimliliği korunabilir. Kimyasal ilaç kullanımının azaltılması çevrenin korunmasına ve biyolojik çeşitliliğin desteklenmesine katkı sağlar.

Hobi bahçeleri aynı zamanda yerel tohumların yaşatılması açısından da önemlidir. Geleneksel tohumların korunması, gelecek nesillere aktarılması ve genetik çeşitliliğin devamı sürdürülebilir tarımın temel unsurlarıdır. Doğru planlanmış hobi bahçeleri çevreye de önemli katkılar sunabilir. Bitkiler fotosentez yoluyla atmosferden karbondioksit alıp oksijen üretir. Toprağın bitki örtüsüyle kaplı olması erozyonu azaltır ve yağmur sularının topraga süzülmesini kolaylaştırır. Bahçelerde arılar , kelebekler ve diğer faydalı böcekler için yaşam alanları oluşturulabilir. Böylece doğal tozlaşma desteklenir ve ekosistemin dengesi korunur.

Kompost uygulamaları sayesinde mutfak atıkları yeniden değerlendirilerek atık miktarı azaltılabilir. Bahçecilik yalnızca üretim değil aynı zamanda doğal bir egzersizdir. Toprak işlemek, fide dikmek, sulama yapmak, budama ve hasat gibi faaliyetler kasların çalışmasını sağlar. Düzenli fiziksel hareket kalp ve damar sağlığını destekler. Aynı zaman da bahçecilik stresi azaltır. Depresyon ve kaygı belirtilerinin hafiflemesine yardımcı olabilir. Uyku kalitesini arttırabilir. Dikkat ve odaklanmayı geliştirir.

Üretmenin verdiği mutluluk sayesinde yaşam doyumunu arttırır. Özellikle bizler gibi emekliler için aktif kalmanın ve sosyal yaşamı sürdürmenin en güzel yollarından biridir. Hobi bahçeleri çocuklar için adeta bir açık hava laboratuarıdır. Çocuklar; bitkilerin yaşam döngüsünü öğrenir. Doğaya saygı duymayı öğrenir. Sabretmeyi ve sorumluluk almayı geliştirir. Sağlıklı beslenme alışkanlığı kazanır. Teknoloji bağımlılığından uzaklaşıp doğayla vakit geçirir. Bu deneyimler çevre bilincinin küçük yaşlarda gelişmesine önemli katkı sağlar.

Bir çok bölgede hobi bahçeleri komşuluk ilişkilerini güçlendiren sosyal alanlara dönüşmektedir. Bahçe sahipleri fide, tohum ve bilgi paylaşımı yaparak dayanışmayı arttırmaktadır. Hobi bahçeleri büyük ölçekli ticari üretim yapmasa bile aile bütçesine katkı sağlar.Mevsim boyunca yetiştirilen sebze ve meyveler market harcamalarını azaltabilir. Ayrıca kompost üretimi , tohum saklama ve fide yetiştirme gibi uygulamalar üretim maliyetlerini düşürür. İklim değişikliği, kuraklık ve doğal kaynakların azalması nedeniyle sürdürülebilir tarım her geçen gün daha fazla önem kazanmaktadır. Hobi bahçeleri suyun bilinçli kullanılmasını, organik madde bakımından zengin toprağın korunmasını, yerel tohumların yaşatılmasını, doğal yaşamın desteklenmesini, gelecek nesillere çevre bilincinin aktarılmasını sağlayan önemli uygulama alanlarıdır. Ancak bu bahçelerin tarım arazilerinin korunmasına ilişkin mevzuata uygun şekilde planlanması ve amacı dışında kullanılmaması büyük önem taşır.

Sonuç olarak hobi bahçeleri, modern yaşamın insanı doğadan uzaklaştıran etkilerine karşı güçlü bir çözüm sunmaktadır. Doğru planlandığında bu alanlar yalnızca sebze yetiştirilen yerler değil; sağlığın , üretimin, eğitimin, çevre bilincinin ve toplumsal dayanışmanın geliştiği yaşam merkezleri haline gelmektedir. Toprakla kurulan bağ, insanın hem bedenini hem de ruhunu beslemektedir. Bir tohumun filizlenmesini izlemek, emeğinin karşılığını hasat etmek ve bunu sevdikleriyle paylaşmak, maddi kazancın ötesinde büyük bir manevi zenginliktir. Geleceğin daha sağlıklı , daha yeşil ve daha sürdürülebilir bir dünyası için , doğaya saygılı ve yasal düzenlemelere uygun hobi bahçelerinin desteklenmesi önemli bir adımdır.

Mehmet Aksaç

Ama bazen de öyle doğru şeyler yaparız ki bazen kendimiz bile şaşırırız. Doğru bir karar , doğru bir tercih veya bazen de doğru bir insanla karşılaşıp onu hayatına dahil etmek gibi. Ben sanırım bu konuda çok şanslıyım. Hani kör Allahtan bir göz istemiş te Allah ona iki göz vermiş gibi bana hayatıma dokunan çok değerli dostlar verdi. Hem de belki de hiç hak etmediğim halde. Sayısız takdirler , başarı belgeleri, maaş taltifleriyle geçen çok başarılı bir memuriyetlik hayatımdan sonra tam emekli olup rahat edecekken bazı yalnızlıklar yaşarken tam yelkenleri suya indirmişken umutsuzca yaşamı kendi haline bırakmışken çok öncelerden tanıdığım eski gazeteci Yeni Asır gazetesinin  eski reklam  müdürü şimdilerin bir televizyon kanalının reklam sorumlusu ve Türkiye Sağlık Turizmi Derneği İzmir Şubesi Başkanı ve Ege Fark Yaratanlar Derneği’nin kurucu başkan yardımcısı Özlem Özkulak’la karşılaşmam ve adını anmadan geçemeyeceğim bazıları için gazeteci bazıları için program yapımcısı ve SevMedya Yönetim Kurulu Başkanı , bazıları için  Prof. Dr olan ama benim için yeri her daim farklı olan keşke yıllar öncesinden tanısaydım diyeceğim Erkan Sevinç’le tanışmam sanırım benim hayatımı olumlu yönde etkiledi. Tabi aile hayatımı ve sevgili eşimi yazmıyorum onlar her durumda benim yanımda oldular . En büyük teşekkür onlara gelsin. Ama sevgili Özlem ve Erkan hocama ayrı bir sayfa açmak istiyorum. Şimdi bu yazıyı yazma cesaretini bile bana onlar aşıladılar. Onlar sayesinde neler yaptım….

Aslında klasik bir emekli olarak yaşarken 7 yıldır dernek başkanlığı yapıyorum. İzmir Büyükşehir Belediyesi Kent Konseyi Üyesi’yim. Türkiye’nin önde gelen sorunlarına parmak basarak çalıştaylar düzenliyorum . Tarımı anlatıyorum, Turizmi anlatıyorum, Sağlık turizmini anlatıyorum, Akondroplazi dostlarımın sorunlarını anlatıyorum. SevMedya yayın grubunun çıkardığı Merhaba dergisinde yazılar yazıyorum. Daha enerjiyi anlatacağım , eğitimi anlatacağım, akran zorbalığını ,çocuk suçlarını anlatacağım yani ülkemin sorunlarını anlatacağım. İnanin kendim de bir idealistlik ruhu, mücadele ruhu ve azmi hissettim. Yapabilirim , başarabilirim dedim ; dediğimi de yaptım , başardım diye düşünüyorum.

Hani Milattan Önce veya Milattan Sonra’ki hayat derler ya benimde Sevgili Özlem ve Sevgili Erkan hocamla başlayan farklı bir hayatım oldu. İyi ki de oldu. Kendimi tanımaya ,neler yapabildiğime veya neler yapabileceğime  dair güvenim geldi.Umarım iyi insanlar da böyle güzel insanlarla karşılaşır. Çünkü çoğu şeyler ekip işidir . Hani hep deriz ya ben değil biz varız diye. Başarı ekip işidir vesselam.

İyi ki varsın sevgili Özlem iyi ki varsın Erkan Hocam.. Bana inandınız , güvendiniz. Beni bir hamur gibi yoğurdunuz ve bu günlere getirdiniz.. Beni yarınlarda da yalnız bırakmayacağınızı biliyorum. Daha nice projeleri , çalıştayları ve sorunları birlikte anlatacağız. Birlikte başaracağız. Sonsuz sevgi ve minnet duygularımla……..

Mehmet Aksaç

Turizm, Türkiye ekonomisine önemli ölçüde katkı sağlamaktadır. Ülkeye gelen yabancı turistler, konaklama, ulaşım, yeme-içme ve alışveriş gibi alanlarda harcama yaparak döviz girdisi  oluştururlar. Ayrıca Turizm sektörü, otellerden restoranlara , seyahat acentelerinden ulaşım sektörüne kadar bir çok işletmenin gelişmesine olanak tanır. Turizm sektörü doğrudan ve dolaylı olarak milyonlarca kişiye iş imkanı sunar. Otellerde restorantlarda, tur şirketlerinde, rehberlik hizmetlerinde ve ulaşım sektöründe çalışan bir çok kişi geçimini turizm sayesinde sağlamaktadır. Özellikle turistik bölgelerde yaşayanlar için turizm önemli bir gelir kaynağıdır.

Turizm , farklı kültürlerin birbirini tanımasına ve kültürel etkileşimin artmasına yardımcı olur. Ayrıca ülkemiz tarihi eserleri, doğal güzellikleri, deniz turizmi ve kış turizmi gibi birçok alanda büyük bir potansiyele sahiptir. İstanbul , Antalya , izmir, Kapadokya , Pamukkale ve Efes gibi önemli turizm merkezleri her yıl milyonlarca ziyaretçi ağırlamaktadır.

İzmir , Ege bölgesinin en önemli şehirlerinden biri.. Şehir , deniz turizmi, kültür turizmi , sağlık turizmi ve gastronomi turizmi gibi farklı alanlarda gelişmiş bir yapıya sahip bir kent.. Özellikle Çeşme, Alaçatı , Foça, Seferihisar ve Dikili gibi önemli destinasyonlar var. Bu bölgeler , temiz plajları , doğal güzellikleri ve turistik tesisleriyle her yıl çok sayıda yerli ve yabancı turist ağırlamaktadır. Şehir aynı zamanda tarihi zenginlikleriyle de dikkat çekmektedir. Efes antik kenti ,Bergama antik kenti, Agora ve Kadifekale gibi önemli miras alanları İzmir’in kültür turizmine büyük katkı sağlamaktadır. İzmir’in Kruvaziyer limanı , deniz yoluyla gelen turistlerin şehri ziyaret etmesine olanak veriyor. Yine İzmir termal tesisler ve İzmir mutfağı , zeytinyağlı yemekleri , deniz ürünleri ve yöresel lezzetleriyle gastronomi turizmi açısından önemli bir merkezdir.

 İzmir… Tarihi binlerce yıl öncesine uzanan, ticaretle, kültürle , hoşgörüyle anılan bir şehir. Egenin özgür ruhunu taşıyan, deniziyle, rüzgarıyla, insanıyla hafızalara kazınan bir kent. Ama bugün dürüstçe sormamız gerekiyor. Bu büyük potansiyeli turizmde gerçekten değerlendirebiliyor muyuz. ?

Antik çağlardan beri medeniyetlerin buluşma noktası olan bu coğrafyada, yalnızca deniz, kum, güneş üçgenine sıkışmış bir turizm anlayışı yeterli midir?

UNESCO mirası olan Efes antik kenti’ne sahip bir kent  neden dünya turizm liginde daha üst sıralarda değil. Ege kıyılarına , yani ege denizinin o eşsiz maviliğine komşu olan bu kent, neden sezonu yalnızca birkaç aya sığdırmak zorunda kalıyor?

*Sezonun kısalığı

*Uluslar arası tanıtım eksikliği

*Kruvaziyer turizminin arzu edilen seviyeye ulaşamaması

*Altyapı sorunları

*Fiyat rekabeti

*Markalaşma eksikliği

*Yerel halkın turizmden yeterince pay alamaması….

Tüm bunlar birer başlık değil ; aslında birbirine bağlı zincirlerdir. Turizm bir bütüncül ekosistemdir. Eğer bir halka zayıfsa , tüm sistem etkilenir. Şunu açıkça ifade etmek gerekir ; İzmir’in sorunu potansiyel eksiklik değildir. İzmir’in sorunu koordinasyon eksikliğidir. Parça parça yapılan çok iyi işler var fakat ortak bir stratejiye bağlanmadığında etkisi sınırlı kalıyor.

Turizm artık yalnızca yatak kapasitesi demek değildir.

Turizm artık yalnızca uçuş sayısı demek değildir.

Turizm artık sadece otel doluluk oranı demek değildir.

Turizm deneyim demektir.

Turizm hikaye demektir

Turizm sürdürülebilirlik demektir.

Turizm yerel halkın refahı demektir.

Bugün dünya turizmine baktığımızda şunu görüyoruz ; Başarılı destinasyonlar bir kimlik oluşturmuş şehirlerdir. İnsanlar artık sadece tatil yapmaya gitmiyor ; bir ruhu deneyimlemeye gidiyor. Peki İzmir’in turizm kimliği nedir?

Bir Gastronomi şehri mi?

Bir kültür rotası mı?

Bir kruvaziyer merkezi mi?

Bir sağlık turizm üssü mü?

Bir spor turizmi destinasyonu mu?

Bir kırsal ve ekoturizm merkezi mi?

Aslında cevap çok net. İzmir bunların hepsi olabilir. Ama bunun için parçalı değil , entegre bir stratejiye ihtiyacımız var.

Eğer biz turizmi yalnızca yaz aylarına sıkıştırırsak , yatırımcı kazanamaz, esnaf sürdürülebilir gelir elde edemez, istihdam kalıcı olmaz. Oysa İzmir’in iklimi , kültürel zenginliği ve coğrafi konumu 12 ay turizme son derece elverişlidir.

*Kongre turizmi

*Sağlık turizmi

*Gastronomi festivalleri

*Kültür – Sanat etkinlikleri

*Spor organizasyonları..

Bunlar yalnızca bir fikir değil; planlandığında gerçek dönüşüm araçlarıdır.

Bir diğer önemli başlık ta sürdürülebilirliktir

Turizm büyürken doğayı kaybedersek, aslında kendi geleceğimizi tüketmiş oluruz. Plansız yapılaşma, kıyıların betonlaşması, doğal alanların kontrolsüz kullanımı kısa vadede kazanç , uzun vadede kayıptır.Turizm kalkınma aracıdır ; ama doğru yönetilmezse yıpratıcı da olabilir.

Bu noktada yerel halkın rolü çok kritik. Eğer bir şehirde yaşayan insanlar turizmden fayda sağlamıyorsa , turizm o şehirde kalıcı olamaz. Kooperatifler, yerel üreticiler, kadın girişimciler, küçük esnaf vb turizmin içine mutlaka dahil edilmelidir. Çünkü turizm sadece turist için değil , şehir için yapılır..

Artık  Dijital Çağ’dayız. Destinasyon algısı sosyal medya üzerinden şekilleniyor. İzmir’in  uluslararası arenada daha güçlü bir marka dili oluşturması gerekiyor. Ortak bir hikaye , ortak bir görsel kimlik, ortak bir iletişim stratejisi şart!

Rakip destinasyonlar yalnızca coğrafi değil ; stratejik olarak ta yarışıyor. Yunan adaları ile fiyat ve deneyim karşılaştırmaları yapılırken, bizim farklılaşmamız gerekiyor. Fiyatla değil değerle rekabet etmeliyiz,

Değer nedir ?

Değer , özgünlük demektir.

Değer kültür demektir

Değer misafirperverlik demektir.

Değer kalite demektir.

İhtiyacımız olan ortak akıldır.Kamu temsilcileri ,Akademisyenler,Sektör paydaşları, Sivil toplum kuruluşları elele vermelidir.

İzmir geçmişiyle güçlü bir şehir. Ama biz geçmişle değil gelecek vizyonuyla konuşmalıyız. Eğer 2030 yılına kadar net hedefler koyarsak ; Turist sayısı. geceleme süresi gibi göstergelerde ölçülebilir ilerleme sağlayabiliriz.

Turizm tesadüflerle büyümez

Turizm planla büyür.

Turizm işbirliği ile büyür.

Turizm güvenle büyür.      Ve en önemlisi turizm inançla büyür.

İzmir bir fırsatlar şehridir.

İzmir bir potansiyel şehridir.

İzmir bir hikaye şehridir

Bu hikayeyi yazmak ve dünyaya anlatmak bizim sorumluluğumuzdur.

Mehmet Aksaç

Aslında yıllardır konuşulan ve bazen de espri konusu olan dernekler var;

• Aklını oynatanlar derneği
• Kıtlama şekerli çay içmeyi sevenler derneği
• Hamurcu dayı sevenler derneği
• Başı ağrıyanlar derneği
• Ötücü uçucu kuş sevenler derneği
• Tayland – Hint- Brezilya-Japon horozunu koruma ve yaşatma derneği…. vs gibi yüzlerce böyle ilginç dernekler..

Yasal olarak 7 kişi bir araya gelmesi dernek kurması için yeterli ama sonrasında topluma ne katkısı olmuş bu tartışılır. Bazı hemşeri dernekleri var çoğunlukla tek amaçları bulundukları ilde  yaşayan hemşerilerini bir araya getirmek. Bazıları kendi bünyelerinde yardımlaşma, öğrencilerine burs ve çeşitli etkinlikler yaparak katkı sunuyorlar ama bazıları da tamamen tabela derneği olmaktan öteye gidemiyor. Hele lokalleri var ki bazıları evlere şenlik. Defalarca yasal işlem yapılmalarıyla ünlü. Dernek lokali adı altında kumar oynatanlar, tombala çektirenler, hayvan döğüştürenler gibi amaç dışı faaliyette bulunanlar da çoğunlukta.

Bu tür ilgisiz alakasız dernekler ve faaliyetler toplumda dernekleşme bilincini de etkiliyor. Neden derneğe üye olayım ki ya da dernekler neler yapıyor ki deyip bu gereksiz derneklerden örnekler vererek kendi tezini haklı çıkartmaya çalışıyor. Tabi bu doğru bir yaklaşım değil. Bütün dünya ülkelerinde adı ne olursa olsun STK ‘lar çok önemli görevler üstleniyor. Hükümetlerin ve bulundukları illerdeki kamu kurumlarının en yakın yardımcılarıdır. Halkın ve sorunların en önemli bileşeni ve çözüm aracıdır. Bu her yerde böyledir.

Bulunduğumuz il olan İzmir’de çok aktif ve insanlara birebir dokunan halkın sorunlarını çeşitli etkinlik ve toplantılarla dile getiren ve bu tür sorumlulukları taşıyan çok sayıda dernek var, iyi ki de varlar.

Başkanlığını yaptığım Ege Fark Yaratanlar Derneği de bunlardan birisi. Kurulduğumuz günden beri ( 2019 ) toplumla iç içe , sorunlara çözüm arayan , insanlara dokunan , herkes  tarafından takdir edilen çalışmaların içerisinde bulunduk. Halk arasında cüce tabir edilen Akondroplazi vatandaşlarımızın sorunlarıyla birebir ilgilenmiş onların sağlıktan yararlanma – engelli hakları – istihdam sorunlarıyla yakından ilgilendik. Ve bu çalışmalarımız ilgili tüm kurumlardan takdir edilmiştir.

Ülkemizin daha iyi yerlere gelmesi için çok önemli projelere imza attık. “Sağlıkta Küresel Gelişmeler” çalıştayı yaparak ülkemizin dünya ülkeleri arasındaki sağlık turizmdeki yerini ve başka neler yapılabilirliğini araştırdık.

“Tarımda Küresel Gelişmeler” çalıştayı yaparak İzmirimizin ülkedeki yerini , ülkemizin de dünya ülkeleri arasındaki yerini ve yaptığımız ya da yapamadığımız çalışmaları ortaya koymayı amaçladık. Ayrıca çeşitli etkinlikler düzenleyerek halkla iç içe çok değerli yazar ve şairlerimize imza günleri düzenleyerek yazar ve şairlerimizi halkımızla buluşturduk.

Değerli babalarımızı unutmadık elbette.. Onlar için de” babam ve oğlum çadır kampı “ düzenleyerek babalarımızı da etkinliklerimizin içine kattık.En son “Turizmde Küresel Gelişmeler” çalıştayı düzenleyerek yine İzmirimizin turizmdeki yerini ve önemini vurguladık.

Bu güzel etkinliklerimizin tamamına yakınını SevMedya Grubu ile ortak çalışmalar yaparak gerçekleştirdik. Dernekler ve diğer kuruluşlar ortak hareket edince ortaya da elbette güzel şeyler çıkıyor.

Bu arada belirtmeliyim ki bizler gibi İzmir’e , ülkemize katkı sunan dernekler – federasyonlar- konfederasyonların sayısı her geçen gün artıyor.

Tabela dernekleri  elbette ki varlar ve var olacaklar da ama onlara çok takılmamak lazım. Çünkü yaşadığımız şehre ve ülkemize çok değerli katkılar sunan , çalışmalar yapan ,  projeler üreten STK ‘lar çoğunlukta.

Yapmamız gereken bu tür çalışma içerisinde olan STK’ lara destek olmak , üye olmak ve insanlara dokunmak……

Mehmet Aksaç

Aslında kent konseylerinin kuruluş amaçlarını az çok hepimiz biliyoruz .Kentte yaşayanların, sivil toplumun, meslek örgütlerinin ve yerel yöneticilerin bir araya gelip ortak akılla fikir ürettiği katılımcı yapılardır. Bu yüzden yerel demokrasiyi güçlendirirler , sorunlara çözüm bulmayı kolaylaştırırlar ve belediye kararlarına yurttaş sesini taşırlar. Çalışmalarını gönüllülük , katılım ve ortak akıl esasına göre yürütürler.

Genel kurul, Yürütme kurulu, Başkan , meclisler ve Çalışma grupları üzerinden yapılır.

İzmir Kent Konseyi belediye meclisine kentle ilgili önerge sunabilen , yerel demokrasiye katılımı arttıran bir yapıdır. Çalışma grupları vardır , meclisleri vardır. Bu gruplar insana dokunmayı hedef belirlemişlerdir ve bulundukları il İzmir için önemli projeler , dokunuşlar yaparlar. Özellikle Özgür Topaç Başkan seçildikten sonra İzmir Kent Konseyi’nde katılımcılık , Kültür – Sanat faaliyetleri daha etkin olmaya başladı.

Zaten Başkan da yıllardır sanatla uğraşan sanatın içinde olan birisi.Halk oyunlarının hepsini ama özellikle Zeybek oyununu çok güzel oynar. Başkan göreve gelir gelmez ilgili meclislerin ve çalışma gruplarının etkinliği arttı. Sayısız başarılı işler yapıldı. Bunlardan birisi de Kültür ve Sanat Çalışma Grubu’nun yaptığı harika etkinlikler.

Bu grubun bir de Müzik Topluluğu var. Başkanlığını İzmir Kent konseyi yürütme kurulu üyesi Figen Tezcan yapıyor. Çok ta iyi yapıyor. Gakkoş diyarı Elazığlı bir sanat sever arkadaşımız. Çok başarılı . Günün 24 Saati yetmiyor ona . Projelerine elini değil adeta gövdesini koyuyor.

Geçtiğimiz günlerde Mustafa Necati Kültür Merkezi’nde Furkan Dalıcı’ nın şefliğini yaptığı “Baharın Ritmi “ konserinin Proje Koordinatörüydü. Farklı mesleklerden oluşan ve tamamen amatör olan 38 kişilik bir grup..Ve sadece dokuz ay gibi kısa sayılabilecek bir zaman da onları hazırladı ve muhteşem bir konsere imza attı. Muhteşem bir kalabalık ve seyir zevki yüksek olan bir konserdi.

Ritim deyip geçmeyin. Darbukadan bahsediyoruz. Darbukanın bile bir felsefesi vardır. En başta ortama canlılık katar, izleyenleri , dinleyenleri dansa ve ritme davet eder, oryantal ve halk eğlencelerinde coşku unsuru olarak kullanılır. Kısaca Darbuka sadece bir enstrüman değil bulunduğu ortama neşe ve hareket getiren güçlü bir ritim aracıdır.

Umarım Sevgili Figen hem bizleri hem de İzmir halkını daha sık bu tür etkinliklerle buluşturur. Çünkü ritmin seslerinden kendi sorunlarımızdan arındık. Meğer bu tür güzelliklere  ne çok ihtiyacımız varmış. Yazımı Nietzsch’nin sözüyle bitirmek istiyorum

 “ Müziksiz  hayat bir hata olurdu”

Mehmet Aksaç

Tarım sektörü, gıda güvenliği, kırsal kalkınma ve ekonomik sürdürülebirlik açısından ülkelerin stratejik sektörlerinden biridir. Türkiye sahip olduğu iklim çeşitliliği, verimli toprakları ve biyolojik zenginliği sayesinde önemli bir tarımsal üretim potansiyeline sahiptir. Bununla birlikte küresel rekabet, iklim değişikliği, artan girdi maliyetleri ve yapısal sorunlar Türkiye ‘de tarım sektörünün gelişimini sınırlayan faktörler arasında yer almaktadır.

Türkiye coğrafi konumu ve doğal kaynakları sayesinde tarımsal üretim açısından önemli avantajlara sahiptir. Farklı iklim tiplerinin aynı ülke içerisinde görülmesi tarımsal ürün çeşitliliğini artırmakta ve Türkiye’nin birçok üründe dünya üretiminde önemli bir paya sahip olmasını sağlamaktadır. Özellikle fındık, incir, kayısı, ve kiraz gibi ürünler de Türkiye dünya üretiminde üst sıralarda yer almaktadır.

Ancak tarım sektöründe yaşanan yapısal sorunlar üretim verimliliğinin istenilen seviyeye ulaşmasını engellemektedir. Arazi parçalanması, modern tarım teknolojilerin sınırlı kullanımı, yüksek girdi maliyetleri ve sulama altyapısındaki eksiklikler Türkiye tarımının temel sorunları arasında gösterilmektedir. Halbuki gelişmiş ülkelerde tarımsal üretimin ileri teknoloji kullanımı, mekanizasyon  ve devlet destekleri sayesinde daha verimli hale geldiği belirtilmektedir. OECD tarafından hazırlanan raporda da bu konu özellikle belirtilmiştir.

Türkiye’de tarım sektörü ekonomik ve sosyal açıdan önemli bir role sahiptir. Tarım sektörü hem kırsal nüfus için temel geçim kaynağı hem de gıda üretiminin temel kaynağıdır. Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre ülkemizde yaklaşık 23-24 milyon hektar tarım alanı bulunmaktadır. Başlıca tarımsal ürünler Buğday, Arpa, Mısır, Pamuk, Ayçiçeği, Şeker pancarı, Zeytin , Üzüm ve Fındıktır. Türkiye Fındık ( %67 ), Kiraz (%26), İncir (%27 ), Kayısı (%33) üretim ve ihracatında tek başına dünya lideridir.

Avrupa Birliği ülkelerinde  tarım işletmeleri genellikle daha büyük ölçeklidir. Büyük ölçekli işletmeler modern tarım teknolojilerinin kullanılmasını kolaylaştırmakta ve üretim maliyetlerini düşürmektedir. Dijital tarım teknolojileri , akıllı tarım sistemleri , sesör teknolojileri ve veri analitiği üretim süreçlerini daha verimli hale getirmektedir.

Türkiye’de ise arazi parçalanması nedeniyle tarım işletmeleri daha küçük ölçeklidir. Mekanizasyon seviyesi belirli bir düzeye ulaşmakla birlikte dijital tarım uygulamaları henüz yaygın değildir. Bununla birlikte arazi parçalanması , girdi maliyetleri, sulama sorunları ve tarımda örgütlenme eksikliği gibi sorunlar üreticilerin pazarlama gücünü azaltmaktadır.

Tarım sektörü bir çok ülkede olduğu gibi Türkiye ‘de de devlet politikaları tarafından desteklenmektedir.Tarımsal destekler üreticilerin gelir seviyesini korumayı ve üretim sürekliliğini sağlamayı amaçlamaktadır. Bu destekler şöyle sıralanabilir:

• Mazot ve gübre destekleri
• Prim destekleri
• Kırsal kalkınma destekleri
• Hayvancılık destekleri

Türkiye tarımının sürdürülebilir bir şekilde gelişebilmesi için yapısal reformların hayata geçirilmesi gerekmektedir. Bunlar da başlıca şu şekildedir;

• Arazi toplulaştırma
• Modern sulama sistemleri
• Tarımsal AR-GE yatırımları
• Dijital tarım uygulamaları
• Kooperatifleşmenin güçlendirilmesi.

Burada bir de Agroekolojik Tarım dan da bahsetmek gerekir. Agroekolojinin etimolojisi:-Agro- Tarım, Eco – çevre , ev, Loji – Bilim.

 Prof. Dr. Tayfun Özkaya açıklamasında  iki tür tarım sisteminden bahseder.

1. Endüstriyel Tarım – Tarım Kimyasalları
2. Agroekolojik Tarım – Ekoloji

• Tarım ilaçları yerine ev yapımı ilaçlar ( Arap sabunu – yağ karışımı)
• Yabancı otlara ve toprağı nemli tutmak için malçlama ( örtüleme ) yeşil örtü
• Kimyasal gübre yerine hayvan gübresi, kırmızı solucan gübresi, komposto, baklagil ekme.
• Toprak işleme yerine pulluksuz Tarım , azaltılmış toprak işleme
• Tarım sigortası ve risklere karşı ürün çeşitlendirme.

 Haesok Kim (Doğu ve Güneydoğu Asya Bölgesel Sekreteri)

“Agroekoloji olmadan gıda güvenliği sadece bir slogandır…Gıda egemenliği olmadan agroekoloji ise yalnızca bir teknolojidir” diyor.

Ege bölgesi ve İzmir ülke tarımı açısından yurdun diğer bölgelerine göre daha iyi durumda. Toprak verimliliği, tarımsal sulamanın daha verimli kullanılması , iklimin uygun olması ve tarımda çalışanların daha eğitimli olması ayrıca Ege Bölgesi’nin bir çok yerinde yıl içerisinde birkaç hasat yapılabilirliği  bölgeyi ve de İzmir’i bir adım öne çıkarıyor. İzmir yaklaşık 1200000 hektarlık bir alana sahip ve bunun % 28 ile % 29.5 alanın ekilebilir tarım arazisi olarak sınıflandırılmıştır. En fazla tarım arazisi olan ilçesi Bergama’dır.

2025 yılında Ege bölgesi tarım ürünleri ihracatı 7.5 milyar doları aşmış durumda. Bu dönemde İzmir 4 milyar 400 milyon dolarla bölgenin lideri durumundadır. İzmir tek başına Ege bölgesi tarım ürünleri ihracatının %58. ini karşılamaktadır.

Elbette konu tarım olunca kooperatiflerden de bahsetmemek olmaz. Ticaret Bakanlığı’nın kayıtlarına göre tarım, yapı, tüketim ,işletme gibi 48.000 den fazla kooperatif var. İzmir’de ise yaklaşık 650 kooperatif var ve sayıları her gün artıyor.

Türkiye’de üye sayısına göre en büyüğü Tarım Kredi Kooperatifleridir. 850.000  den fazla üyesi vardır. İzmir’in en önemli kooperatiflerinde ilk akla gelenler;

*Tire Süt Kooperatifi

*Bayındır Zeytin ve Zeytinyağı Tarım Satış Kooperatifi

*Tarımsal Kalkınma ve diğer tarımsal amaçlı kooperatifler .

Sonuç olarak Türkiye ve de İzmir tarım sektöründe önemli bir potansiyele sahip olmasına rağmen yapısal sorunlar nedeniyle bu potansiyel tam olarak kullanılmamaktadır. Bunun için çözüm olarak kısaca ;

-Arazi toplulaştırma çalışmaları artırılmalıdır

-Modern sulama sistemleri yaygınlaştırılmalıdır

-Tarımsal teknoloji kullanımı teşvik edilmelidir.

-Kooperatifleşme güçlendirilmelidir.

Mehmet Aksaç

Meyhane kültürü aslında sadece “ içki içilen yer “ değil; başlı başına bir yaşam biçimi , sohbet geleneği ve kültürel ortamdır. Bu kültür geçmişten bugüne ciddi bir dönüşüm geçirdi.

Meyhaneler Osmanlı dönemlerinden beri vardı ve özellikle Galata , Beyoğlu  gibi liman bölgelerinde yaygındı. Sadece içki içilen yer değil; şairlerin, yazarların, sanatçıların buluştuğu entelektüel ortamlardı. Akşamcı denilen müdavimler olurdu, herkes birbirini tanırdı. Mekanlar genelde salaş, samimi ve küçüktü..

Meyhanelerin kalbi mezelerdi. Elbette ki başrolde rakı olurdu yanında beyaz peynir , kavun, haydari,cacık,humus,fava, lakerda duruma göre ahtapot, kalamar, midye ve olmazsa olmazımız ızgara balık. Bakmayın şimdilerde herkese ayrı servis açıldığına önceden herkes aynı tabaktan alırdı. Bu kültür “ben yiyeyim” değil “ biz yiyelim” anlayışına dayanır.

Ülkemizde özellikle İstanbul merkezli meyhaneler revaçtaydı. İzmir’de ise meyhane kültürü daha çok Ege Mutfağı ve deniz ürünleri ile öne çıkardı, çıkıyor. Önceden bu meyhaneler  “Kültür  Mekanı”ydı şimdi ise çoğu restoran/bar formatına döndü ; müdavim kültürü azaldı yerini rezervasyon – masa döndürme sistemi aldı. Eskiden fasıl hakimdi şimdi ise dj,pop müzik,yüksek sesle eğlence gibi şeyler başladı.

Artık eski meyhane kültürü kalmadı diyebiliriz. Arz talep meselesi. Kimseyi suçlamamak lazım.  Popüler kültür dediğimiz şey artık hayatımızın her alanında kendini gösteriyor. Ben bu yazımda günümüzün bir meyhanesinden bahsedeceğim . Eski meyhane kültürü ile bugünü yaşamayı çabalayan bir mekandan, Kalabalık Meyhane’den.. Geçmiş ile gelecek meyhane kültürü arasında iyi şeyler yapmaya çalışan başarılı bir işletmeden ve bu işletmenin sahibi Beşir’den..

Siz bir  eğlence mekanını hiç gözlemlediniz mi ya da tek kişilik masada tahta sandalyede kalabalığı izlediniz mi ? Bir an müziğin kapalı olduğunu ama  mekanda bulunanların müşterilerin oynadığını dans ettiğini kıvrak figürlerle gülen yüzlerle sağa sola ritmik hareketlerde bulunduğunu düşünün. O an insanların mutlu olduğunu en yalın bir şekilde görüyorsunuz. Ekonomik zorlukları , eş veya çocuk problemleri, patron veya iş arkadaşı sorunları kayboluyor. Belki de insanın olmak istediği en güzel zaman. Bazen müziği duymasan bile , yan masada kimler olduğunu düşünmeden  kendini o ritme bırakmak istiyorsun . Her saniye daha çok rahatlama hissediyorsun. Gözlerini kapatıp seninle gelen sorunlardan arınmak istiyorsun.

Geçmişin meyhane havasını veren böyle bir mekanda güvenle oturuyorsunuz; aklınıza yan masadan  rahatsızlık verecek birilerinin varlığı aklınıza gelmiyor bilakis yan masa ile kadehler paylaşılıyor ,sohbet paylaşılıyor eski meyhanelerde olduğu gibi. Raks ederken acaba  diye düşünmüyorsunuz. Çay kahve molası vermek istiyorsunuz. Gülen yüzüyle Abidin hemen yanınızda bitiyor. Beşir hemen sizi izliyor. “Benlik bir şey var mı?” diye yardıma hazır.

Para konusuna girmiyorum bile . “Bir dahaki sefer geldiğinde verirsin.”diyor Beşir. Sürekli gülen yüzüyle Mardin Midyatlı Beşir Erol.Alsancak Kıbrıs Şehitleri’nde “Kalabalık Meyhane”yi açmış. İnsanlar eğlenirse .mekandan mutlu ayrılırsa O da mutlu oluyor. Eski meyhane kültürünü de biliyor ama değişen o kadar çok şey var ki. O da değişime ayak uyduramadan ayakta kalmanın imkansız olduğunun farkında ama yine de meyhane kültürünü yaşatmaya gayret ediyor. Mezeleri çok farklı. Girit mezesini özellikle tavsiye ediyorum. Müziği Hicaz veya Nihavent makamında değil ama kimseyi de rahatsız etmiyor.

Yani sevgili dostlar bizler elbette eski meyhane ortamlarını özlüyoruz ama yeni kuşak bunları kitaplardan  okuyarak ya da büyüklerinden  dinleyerek biliyor.

Eskiyi bulmak mümkün değil ama “Kalabalık Meyhane”yi bulduğuma da sevindim . O eski meyhane kültürünü günümüze uyarlamaya çalışan sevgili Beşir ve başta Abidin olmak üzere tüm çalışanları gönülden kutluyorum .

Umarım o eski meyhane kültürünü sonsuza kadar yaşatırlar. Ben Beşir’e güveniyorum ……

Mehmet Aksaç

Öldü….

Ama biz ne hissettik , Balçık kimdi bize ne kattı evimizdeki yeri nasıldı ve nasıl bir iz bıraktı gitti ? Sadece biz mi üzüldük, Çamur etkilenmedi mi, ev halkı etkilenmedi mi, onu tanıyanlar etkilenmedi mi?

 Jumbo kırması bir muhabbet kuşu Balçık..

Bir gün evimize geldi belki de eski yuvasının  ilgisizliğinden kaçtı geldi. Ama iyi ki ki geldi nasıl unuturum 18 nisan 2018 günü. Uzun bir hoş beşten sonra buyur ettik içeriye diyorum ama zaten gerekte kalmadı gelmişti zaten. Biz ne yapacaktık? Ne ikram edecektik nasıl ağırlayacaktık bu davetsiz misafirimizi ? Hemen google a baktık ne yerler ne içerler nasıl davranalım üzmeyelim gönlünü hoş tutalım falan filan …… Ama o da bizi yormadı sakince bizi süzdü sanki patron o. “Bunlar bana uygun bir ailem mi? “diye bakınıp durdu. Çaktırmadan saatlerce birbirimize bakınıp durduk.

Sonunda biz harekete geçtik yemek su , hemen ertesi günü kafes suluk mama kabı oyuncak falan derken bayağı da masraf açmıştı bu davetsiz misafir.. Ama harcadığım her kuruş helal hoş olsun.  İlk günden başlayarak bizimle olduğu her gün bizi nasıl mutlu edeceğini biliyordu, dedim ya bu güzel dostumu yalnız bırakmayayım, aynı dili konuşan, aynı kaptan mama yiyen su için bir yoldaş alayım. Kendisine de iyi geleceğini düşündüm . Gittim muhabbet kuşu yetiştiricisine anlattım . Bir yoldaş lazım dedim hem ona hem bize. Albino cinsi bembeyaz tüyleri olan simsiyah gözlü dişi bir muhabbet kuşu aldım. Allahım ne kadar da güzeldi yerinde duramıyordu daha yavruydu küçücüktü. Farkındalık yaratıyordu sanki “ben buradayım size gelmeye hazırım bende sizi sevdim” diyordu.

Çamur evdeydi senin adın da Balçık olsun dedim. Uyum olsun hem birbirinize hem de bize iyi gelesiniz istedim. Evin havası değişti derler ya gerçekten öyle oldu, Çamur mutlu  biz mutlu ve sende mutluydun. Harika bir uyum sağlandı . Çamur sana aşık oldu hem de ilk günde.  Bizler hayretle izlerken sana bağlandığımızın farkına bile varamadık ama artık sende evimizin en değerli en önemli bir parçası oldun. Sen de bize çok çabuk uyum sağladın. Çamur gibi hem kahvaltımıza hem de her soframıza ortak oldun. Binlerce anımızda başrol oynadın, yüzlerce resimlerimiz de poz verdin bizimle özdeşleştin .

Yıllar nasıl geçti . 7 yıl olmuş bize katılalı. Ne güzel anılar sığdırdık bu zamana hiç farketmedik. Ta ki sen bize veda edene kadar. Neden öldün ki şimdi durup dururken. İstatistiklere bakıyorsun , Çamur yaşıyorsa biz yaşıyorsak sen niye yaşamıyorsun? Niye oyun bozanlık ediyorsun?  Ölmeye hakkın olduğunu mu düşünüyorsun? Niye ölüyorsun sen Balçık. Kime sordun hangimizden izin aldın ölmek için? Ne kadar da güzeldin bembeyaz tüyler simsiyah gözler nasılda yakışmıştı sana bilemezsin.

Şimdi yoksun artık gittin.. Sen öldün bizi düşünmeden , Çamur’u düşünmeden, seni sevenleri düşünmeden.. Ölme hakkını kullandın geriye hiç bakmadan. Ama sevgili dostum tek tesellimiz bizimle olman hayatını sevgi dolu bir evde geçirmen mutlu bir hayat yaşadığını bilmemiz.  Yüzlerce resim ve videolarda seni yaşıyoruz, seni anıyoruz. Elimizden mama yemeni özlemle seyrediyoruz. Çamur’u kovalamanı , omzumuzda uyumanı ve F-16 gibi uçuşunu…

Sen niye öldün ki Balçık!

Mehmet Aksaç

.

Çocuk işçiliği, yoksulluk, eğitime erişimde eşitsizlik, sosyal desteklerin yetersizliği ve kayıt dışı ekonominin yaygınlığı gibi pek çok faktörün bir araya gelmesiyle ortaya çıkıyor. Okuldan kopan her çocuk, çocuk işçiliği riskini artırırken; çalışan her çocuk, eğitim hakkından biraz daha uzaklaşıyor.

Türkiye de zorunlu eğitim çağında olmasına rağmen örgün eğitimin dışında kalan çocuk sayısının 800 binin üzerinde olduğu ifade ediliyor. Açık öğretime yönlendirilen, fiilien okula devam etmeyen ya da mesleki eğitim merkezleri kapsamında çalışan çocuklarda eklendiğinde , okulla bağı zayıflayan çocuk sayısı 1 milyonu aşıyor.

Uzmanlara göre önemli bir bölümü kağıt üzerinde eğitim sisteminin içinde görünse de, fiilen okul ortamından kopmuş durumda. Uzun süreli devamsızlık, erken yaşta çalışma ve aile içi sorumluluklar, çocukların eğitim hayatını yarıda bırakmasına neden oluyor.

Bir eğitim uzmanı durumu şu sözlerle özetliyor.

 “ Okuldan kopuş çoğu zaman bir günde olmuyor. Devamsızlıkla başlayan süreç , çalışmayla kalıcı hale geliyor.”

Resmi ve sivil toplum verilerine göre Türkiye‘de 1.5 ile 2 milyon arasında çocuk ekonomik bir faaliyetin içinde yer alıyor. Bu çocukların önemli bir kısmı kayıt dışı çalıştırıldığı için resmi istatistiklere tam olarak yansımıyor.

Çocuk işçiliği en yaygın olarak şu alanlarda görülüyor;

• Tarım ve mevsimlik tarım
• Küçük sanayi siteleri ve atölyeler
• İnşaat sektörü
• Hizmet sektörü ve sokakta çalışma

Çalışan çocukların büyük bölümü uzun saatler,düşük ücret ve iş güvenliği olmadan çalıştırılıyor. Çocukların fiziksel ve ruhsal gelişimleri bu koşullardan doğrudan etkileniyor.

         AİLELER NEDEN ÇOCUKLARINI ÇALIŞTIRMAK ZORUNDA KALIYOR?

Uzmanlara göre çocuk işçiliğinin temelinde çoğu zaman ailelerin bilinçsizliği değil , ekonomik zorunluluklar yer alıyor. Gelir yetersizliği,işsizlik ve hayat pahalılığı, aileleri çocuk emeğine yönelten başlıca nedenler arasında ;

• Yoksulluk ve borç yükü
• Sosyal yardımların yetersizliği
• Eğitimin geleceğe dair umut vermemesi
• “Erken yaşta meslek öğrenme” anlayışı
• Göç ve mevsimlik tarım koşulları

Bir çok aile için çocuğun kazandığı küçük bir gelir bile ev bütçesi açısından kritik öneme sahip.

             ÇOCUK İŞÇİ ÖLÜMLERİ : ÖNLENEBİLİR 

Çocuk işçiliğinin en ağır ve geri dönüşü olmayan sonucu, çocuk işçi ölümleri olarak karşımıza çıkıyor. Sivil toplum kuruluşlarının uzun yıllara yayılan kayıtlarına göre , son 10 – 12  Yılda Türkiye de yaklaşık 700 çocuk çalışıyor.

Bu veriler, her yıl ortalama 60-70 çocuğun iş kazalarında yaşamını yitirdiğini ortaya koyuyor. Çocuk işçi ölümleri en çok;

• İnşaatlarda yüksekten düşme
• Tarımda traktör ve araç kazaları
• Sanayide makine kazaları
• Trafik kazaları nedeniyle yaşanıyor.

İş güvenliği uzmanları bu ölümlerin büyük bölümünün önlenebilir olduğunu vurguluyor.

Çocuk hakları alanında çalışan uzmanlar, çocuk işçiliğini  yalnızca ailelerin tercihiyle açıklamanın eksik bir yaklaşım olduğunu belirtiyor. Asıl sorunun ; yoksullukla mücadelede yetersiz kalan sosyal politikalar ve çocukları eğitim sisteminin içinde tutamayan yapısal sorunlar olduğu ifade ediliyor.

                  İZMİR’ DE DURUM:  GÖRÜNMEYEN BİR GERÇEK

İzmir, Türkiye genelinde okullaşma oranlarının yüksek olduğu iller arasında yer alıyor. Ancak bu tablo, kentte çocuk işçiliği ve eğitimden kopuş sorununun olmadığı anlamına gelmiyor.

Uzmanlar özellikle yoksul mahallelerde, göç alan bölgelerde ve tarım havzaların da fiili devamsızlığın yaygın olduğuna dikkat çekiyor. Okula kayıtlı görünen ancak düzenli devam etmeyen birçok çocuk çalışma hayatına dahil oluyor.

Yerel sendikalar ve sivil toplum kuruluşlarına göre İzmir’de çocuk işçiliği en çok şu alanlarda görülüyor.

• Mevsimlik tarım ve tarımsal üretim
• Gıda ve hizmet sektörü
• Küçük sanayi siteleri ve atölyeler
• Sokakta ve ev içi emek

Özellikle mülteci çocuklar ve düşük gelirli ailelerin çocukları,kayıt dışı ve güvencesiz işler de çalıştırılıyor.

                            İZMİR’DE ÇOCUK İŞÇİ ÖLÜMLERİ

 İzmir’de çocuk işçi ölümleri çoğu zaman münferit haberler şeklinde gündeme gelse de , uzmanlar bu vakaların ulusal tablonun yerel yansımaları olduğunu belirtiyor. İnşaat,Tarım ve sanayi sektörlerinde çalışan çocuklar ; yüksekten düşme,makine kazaları ve trafik kazaları gibi ciddi risklerle karşı karşıya.

Sosyal hizmet uzmanları, İzmir’de çocuk işçiliğinin büyük ölçüde kayıt dışı olması nedeniyle görünmez kaldığını ifade ediyor.Bu durum sorunun çözümünü de zorlaştırıyor.

Uzmanlara göre çocuk işçiliği ve eğitimden kopuşla mücadelede şu adımlar hayati önem taşıyor:

• Okul terklerinin erken tesbiti
• Yoksul ailelere düzenli ve yeterli sosyal destek
• Çocuk işçiliğine karşı etkin denetimler
• Tehlikeli işlerde çocuk çalıştırmaya sıfır tolerans
• Eğitimi çocuklar için yeniden umut haline getirecek politikalar.

Sonuç olarak Türkiye genelinde ve İzmir özelinde ortaya çıkan tablo açık: Çocuk işçiliği bireysel değil yapısal bir sorundur. Bu sorunla mücadele ancak eğitim,

Sosyal destek ve denetim mekanizmalarının birlikte güçlendirilmesiyle mümkün olabilir.

 Çocukların yeri iş yeri değil okullardır.

Mehmet Aksaç