Gaziantep yıkıcı bir deprem geçirmesine rağmen belediyecilik hizmetlerinde önde gelen kentlerden biri.. Başkan Fatma Şahin adeta sihirli elini değdirmiş kente.. Konuştuğum her düşünceden insan öyle olumlu sözler söylüyor ki inanamazsınız.. Zaten yaşayanlar için Şahin “Başkan” değil “Fatma Ana”, “Fatma Bacı”, “Fatma Abla”..

Kentte ne çöp yığınları var ne de trafik sıkışıklığı.. Yollarda “Yağmur nedeniyle oluşan bir çukura mı düşeyim” sıkıntısı yaşamıyorsunuz. Kiliselerin kültür merkezlerine çevrildiğine ilk kez şahit oldum.

Zeugma başta olmak üzere müzeler kenti..Yeşil alanlarıyla bir parklar cenneti..Engelliler, çocuklar, yaşlıların sorunsuz yaşadıkları bir kent.. Sosyal belediyecilik bir numara valla..

Tabii Gaziantep deyince mutfak akla geliyor.

İnsanların en temel gereksinimi olan yemek insanlığın ilk ortaya çıktığı tarihten itibaren zorunlu bir ihtiyaç olarak karşımıza çıkıyor. Festivalde turizm rehberi Müjde Tönbekici antik dönem mutfağını anlattı ve o dönemden tatlar tattırdı bizlere..

Mezopotamya’nın tahılları, Akdeniz’in meyve ve sebzeleri, Uzak Doğu’nun baharatları Gaziantep’te yetişen ürünlerin birleşkesi “Antep Mutfağı”nı ortaya çıkarmış. Bölgede yetiştirilen meyveler ve bitkiler tarihin hemen hemen her döneminde sanatçılara ilham kaynağı olmuş ve eserlerinde bu ürünleri işlemişler. Karkamış’ ta ele geçen Kubaba stelinde elinde buğday başağı tutmaktadır mesela..

Zeugma mozaikleri bordürlerinde bölgede yetiştirilen incir, üzüm ve nar gibi meyvelerin yer aldığı ürünler resmedilerek o dönemin mutfak kültürü hakkında bilgi sahibi olmamızı sağlıyor. Geç Hitit dönemi eseri olan Gaziantep Arkeoloji Müzesi’nde sergilenen Örtülü stelinde yemek ziyafeti sahnesinde karşılıklı sandalye üzerinde oturan soylu çifti yemek sahnesinde izliyorsunuz. Ortada bulunan bir tabure üzerinde üst üste konmuş dört dilim ekmek ve üzerinde iki adet köfte betimi bulunmakta. Gaziantep Sakçagözü’nde bulunan Coba Höyük’te yapılan arkeolojik kazılarda Kalkolitik Döneme (MÖ. 5500-3000) tarihlendirilen Obeid Kültürünün tipik kaseleri ele geçmiş. Grimsi ve pembemsi renklerde, ince hamurlu olan bu kaplar el yapımı ve bu kaplar arkeoloji literatüründe “”Coba Kaseleri “olarak adlandırılmış.

Antep Mutfağı pişirme tekniklerinden yemekte kullanılan malzemelere, mevsimlik hazırlıklardan yiyecek içecek çeşitlerine ve kullanılan araç gereçlere göre şekillenen bir yemek kültürü öğesine sahip. Gelenek görenek ve inanışlarımızın, beslenme kültürümüze yansımalarının tüm örneklerini Antep Mutfağında görmek mümkün.

Gaziantep Büyükşehir Belediyesi yemek kültürünü tanıtımını yapmak ve gelecek kuşaklara aktarmak için Emine Göğüş Mutfak Müzesi’ ni kurmuş ve Reşit Göğüş Mutfak Sanatları Eğitim Merkezi ile mutfak kültürüne verdiği değeri taçlandırmış. Mutfak Müzesi görülmeye değer.

Gaziantep’in şu anda 121 adet tescillenmiş coğrafi işaret ürünü bulunmakta.

Akla önce baklava geliyor. Nerede tadalım, nereden dostlarımıza hediye alalım? Tabii ki İmam Çağdaş’tan..

 İmam Çağdaş 1887 yılında Maarif’te açılmış. Halep’ten gelme Hacı Hüseyin Efendi kentin 34. esnafı. 1898’de Uzun Çarşı’ya taşınmış. Hacı Hüseyin Efendi’den sonra İmam Çağdaş işbaşına geçmiş ve işletme onun adıyla anılmaya başlanmış. 1964 yılında vefat edene kadar ocağın başında bizzat lezzet sunmaya devam etmiş. Sonra oğlu Talat Çağdaş ve onun oğlu Burhan Çağdaş görevi devralmışlar. Bugün beşinci kuşak Talat Çağdaş işin içinde..

İmam Usta işini çok seven, çok titiz ve temiz bir insanmış. Her şeyin en kalitelisini kullanırmış. Mekanına gelen bir müşteriyi asla unutmazmış. Şöyle de bir öyküsü var: Antep’in eski ailelerinden olan Kazazlar Bursa’ya ipekli kumaş satarmış. İpek tüccarlarından biri Antep’e gelince Kazazlar adamı İmam Usta’ya getirmişler. Adam, acısız ve tuzsuz kebap siparişi vermiş. 17 yıl sonra aynı tüccar yine Antep’e gelmiş ve İmam Usta’ya gitmiş. İmam Usta, sipariş alan garsona: “Kazazların misafiri geldi, acısız ve tuzsuz kebap hazırlayın,” deyince adam küçük dilini yutacak gibi olmuş.

Ayran kalaylı bakır çanak içinde veriliyor. Duvarda, “Kebaplar koyun etinden” levhası asılı. Burası aynı zamanda kocaman bir baklava imalathanesi. Her gün yurt içinde ve dışında birçok şehre paketle tepsi baklava gönderiliyor. Bu tepsiler cumhurbaşkanları, ünlü siyasetçiler, sanatçılar, yazarlar, yabancı konuklar gibi özel müşteriler için özel bir hizmet.

Çeşidine göre baklava’nın  kilosu 1200-1800 TL arası değişiyor. Ve Katmer..Gaziantep lezzetlerinden Katmer’i de Katmerci Zekeriye Usta’da tadıyoruz. Porsiyonu 750 TL yanında küçük kadehlerde süt veriliyor.

Katmerin lezzet yolculuğu, Almacı Pazarı’nda Hacı Nuri Özsimetci ile başlamış.Taş fırının közünde, el açması hamurla, bol fıstık ve ustalıkla hazırlanan bu eşsiz lezzet, zamanla sadece bir tatlı değil şehrin kültüründe köklü bir yer edinen kahvaltı ritüeline dönüşmüş.. Bu kıymetli miras, yıllar boyunca oğlu Zekeriya Usta ile birlikte aynı hassasiyet ve bağlılıkla sürdürülmüş.. Bugün ise bu eşsiz lezzet yolculuğu, ailenin bir sonraki temsilcisi olan Mehmet Nuri ile devam ediyor. Dört kuşaktır aynı taş fırından yükselen bu tat, yalnızca damağa değil; geçmişe, aileye ve Gaziantep’in ruhuna dokunuyor. Her katmer, bir emeğin, bir kültürün ve bir geleneğin canlı tanığı olarak sofralarda yerini alıyor.

Baharatları, antep fıstığını ve hediyelik eşyaları Bakırcılar Çarşısı’nda alıp bir yorgunluk kahvesi molası veriyoruz Tahmis Kahvesi’nde.. Öğlen yemeğinde lahmacun akşam yemeğinde de onlarca seçenek..

Yesemek Restoran, Küşlemeci Mehmet Usta, Mutfak Sanatları Merkezi, Beyran Restoran, Ünal Et ve Havara .. Önce çorba veriliyor sonra zeytinyağlı tabağı ve karışık et tabağı.. Arada lahmacun da olduğu için et tabağına kadar doymuş ta oluyorsunuz.. Ama o lezzetleri de mideye indirmemek ayıp  olur. Tatlı sonrası gelsin sodalar..Başka nasıl bastırabilirsiniz ki?

Gaziantep mutfağını sayfalar dolusu yazabilirim. Şimdilik bu kadar..Yazıyı Talat Çağdaş’ın babasından öğrendiği bir sözü ile noktalayalım..

“Bir insanın aklını, gözünü kandırabilirsin. Ağzını asla.”

Erkan Sevinç

Öztürk ‘Psikomitoloji’ ağırlıklı sunumuna “Hangisi senin hikayen?” diye başladı ve geçmişten günümüze mitolojiden örnekler verdi.

Mitolojiyle psikoloji hep aynı materyali, farklı yorumlamalarla ele aldığı savından yola çıkar: Bir çatı kavram olarak, bireysel ve masal, mit, destan gibi kolektif metaforik öykülerin, psikodinamik kuram ve yöntemlerle okunması bilimi.

Psikomitolojide her türlü ifade öyküsellik içinde anlam kazanır. Ben, öykülerimle ‘ben’ olurum. İnsan, bizzat öyküsüdür, kimliğini öyküsü belirler. Herkes bir öyküyü yapar ve yaşar (Sacks 1996). Bunun tersi de doğrudur: Öyküsü, insanı yapar, yapılandırır. Bilmek-anlamak isteyen zihin için her şey ve her olay, öykü(sü)yle anlamlıdır. Mit terimini, alışıldıktan daha geniş çerçevede, ‘yaşayan, yaşatan ve yaşanan öyküler’ tarifiyle kullanır, içerik ve dinamiklerini süreç analizleriyle ve geniş / derin bağlantılar ağı içinde anlamayı hedeflersek, tam da psikomitolojinin çalışma alanına girmiş oluruz.

İnsan kendisini (ve dünyasını) öykülendirerek şekillendirirEn geniş anlamıyla psikomitoloji, insana ait -bireysel ya da ortak tüm bu öyküleri kapsar; hepsine evrensel- gerçeklik atfeder. Tekilin tümeli, bireyin insanlığı temsil ettiği varsayımından ve öznenin nesneyle özdeşliği, yani insanın kendi dışındakileri tanımlarken, nesneleriyle ilişki içinde olan kendisini tanımlamakta olduğu kurgusundan hareket eder. İnsan varoluşunun, ‘doğa(dan) ‘ kültür(e)’ gerilimindeki açılım ve şekillenmesini, bıraktığı metamorfik izleri, yani bireysel ve ortak mitleri irdeleyerek araştırır. Bireysel ya da sosyokültürel tüm kimlikler ‘uydurulan’ ve aktarılan öykülerle oluşur ve dönüşürler. Mitler-ritler / kültürler, başka mitler ve ritlerle / kültürlerle, bireyler / halklar, bireylerle / halklarla karşılaştığında, mitler-ritler, kültürler, bireyler ve halklar dönüşür, olgunlaşır, zenginleşir.

Psikomitoloji’deki korkular, arzular, çatışmalar , umutlar  yaşam deneyimleri ve bunların psikolojik süreçlere etkilerinden de söz etti Öztürk.

“İnsan değişiyor. Toplum değişiyor. Teknoloji değişiyor. Fakat insan zihninin temel meselesi çok büyük ölçüde aynı kalıyor. İnsan hala seviyor. Hala kıskanıyor. Hala korkuyor. Hala ölümden kaçıyor. Hala kabul görmek istiyor” şeklinde konuşan İrem Öztürk “Mitler insanlığın bilinçdışının sembolik anlatımlarıdır. Jung’a göre mitler yalnızca bastırılmış arzuların ürünü değildir. Onlar bütün insanlığın ortak psikolojik mirasının sembolleridir. Bir kahramanın yolculuğu aslında bireyin gelişimini anlatır. Bir canavar korkularımızı temsil edebilir. Bir bilge yaşlı içsel rehberimizi simgeler. Bir gölge karakter bastırdığımız yönlerimizi gösterebilir. Mitsiz yaşamak yani öyküsü olmadan yaşamak mümkün değildir.”diye de ekliyor.

İrem Öztürk anlatıyor;

“Bir kişi yaşamında büyük bir kayıp yaşadığında bunu bazen Orpheus’un yeraltına inişine benzetebilir. Uzun ve zorlu bir mücadeleden geçen biri kendisini Herakles gibi hissedebilir. Kimliğini bulmaya çalışan biri Persephone’nin dönüşüm sürecine yakınlık hissedebilir. Kendi karanlık yüzleriyle yüzleşen biri Medusa ya da Minotor sembollerinden etkilenebilir.”

Mitoloji antik zamanların psikolojisi, psikoloji modern zamanların mitolojisidir

(Hillman)

Erkan Sevinç

İnsanın kendinden, kökünden ve hikayesinden bıraktığı bir iz. Nasıl ki bugün bir kişinin adı soyadı, imzası, arması onu tanıtıyorsa tamga da ait olduğu topluluğu ya da kişiyi anlatıyor.

Bu atölyede çocuklarla birlikte Begüm Çınar kadim sembollerin dünyasına küçük bir keşfe çıkardı bizleri. Sembollerin hikayelerini dinledi 14 yaş altı çocuklarımız  Hayal güçlerinden  yola çıkarak kendi tamgalarını tasarladılar.

Sadece bir şekil yaratmıyorsunuz aynı zamanda bir hatırlatmada da bulunuyorsunuz. Kendi tamganı yaratırken duygularını boyalarla tahtaların üzerine işliyorsunuz.

Hazır böyle yetkin bir ismi,  Begüm Çınar’ı bulmuşken keyifli bir söyleşi yaptım kendisiyle..

“Sembol, işaret, tamga aynı şey mi?”

“Aslında aralarında küçük ama önemli farklar var. İşaret bize birşeyi gösteren veya anlatan her türlü iz, şekil ya da gösterge. Bir ok yön gösterir. Kırmızı ışık durmamızı sağlar. İşaretin temel görevi bize bilgi vermektir. Sembol ise bir düşünceyi, duyguyu veya kavramı doğrudan anlatmak yerine onu hissettiren, çağrıştıran şekildir. Kalp sevgiyi, güvercin barışı sembolize eder. Bir şekli anlamlı yapan ona yüklediğimiz anlamdır.”

“Cep telefonlarındaki emojiler aynı mantık sanki”

“Evet. Bir kalp gönderdiğimizde sevgimizi, bir güneş gönderdiğimizde neşemizi, bir kuş gönderdiğimizde umudumuzu anlatıyoruz. İnsanlar geçmişte de kendilerini anlatmak için işaretlerden yararlanıyordu. Elbette bugünkü tamgalar ya da emojiler aynı şey değil ama her ikisinin de bize gösterdiği ortak bir şey var. Bir şekil birçok cümle yerine geçebilir. İnsanlar her dönemde çoğu şekli doğadan bulmuştur. Doğa bize ait değil biz doğaya aitiz. Günümüzde hayatımız apartmanlarda geçiyor olsa da  hepimizin içinde ve özünde ait olduğu yer doğadır. “

“Festival kurucu direktörü Gülşah Elikbank bu yılki festivalin ana teması doğa dediğinde çığlık atmadım desem yalan olur. Tamga bir yerde damga değil mi?”

 “Zaten Tamga bir damga..  İlk olarak hayvanları damgalamak, boyları, aşiretleri ve aileleri birbirinden ayırmak için kullanılmış. Avrasya göçebeleri ve Türklerde mühür, damga, işaret ve mülkiyet ya da siyasi aidiyet sembolü anlamına gelen köklü bir kavram. Mevsim göçleri sırasında, sürülerin birbirlerine karışmaması için her boy, sürülerine kendi tamgasını vuruyordu. Harzemşahlar çağında yazılmış olan Mukaddimetü’l Edeb ‘de “Mühür bastı, bugdayga” şeklinde bir cümle var. Daha sonraki çağlara ait olan Moğolca karşılığında ise yarı Türkçe yarı Moğolca olarak “Tamga daruba bugdayda” denmekte. Zamanla boyların birlik, kimlik ve egemenlik sembolü haline gelmiş; sikkelerde, mimari yazılarda ve resmi mühürlerde kullanılarak devlet ve hanedan simgesi olmuş.Tamga Orhun Yazıtları başta olmak üzere pek çok eski Türk ve Orta Asya belgesinde yer alıyor”

“Ya Hayat Ağacı?”.

“Toprağın altında gözümüzün göremediği kökleri var bu ağacın. Gövdesi onu ayakta tutuyor. Dallarıyla gökyüzüne uzanıyor. Mevsim değişiyor. Yaprak döküp tekrar yeşeriyor. Bize ne anlatıyor derseniz? Kökleri geçmişimizi, ailemizi, bizi büyüten insanları ..Gövdesi bugün kim olduğumuzu ve bizi ayakta tutan değerleri.. Dalları ise hayallerimizi, geleceğimizi ve henüz keşfedemediğimiz yollarımızı..”

4.Mitoloji Film Haftası yazılarına devam ediyorum. Ne demişler öğrendiğini paylaş ki büyüsün. Pehlivan tefrikası hissi verirse bu yazılar lütfen kızmayın..

Bir mitoloji külliyatı olur işte ne güzel !

Erkan Sevinç

Peki bu kitaplar bize ne mesaj veriyor?

Özlem Ertan’ın “Medusa”sı mitin, travmanın ve dönüşümün hikâyesi..Ertan arkeolojiden gelen gözlem gücünü psikomitolojinin çözümleyici derinliğiyle buluşturuyor ve Medusa’ya yeniden bakmamızı sağlıyor. Canavar anlatısından koruyucu bir simgeye, bir yarılmadan çok bir dönüşüme odaklanıyor. İstanbul’un görsel hafızasını ve Jung’un kavramlarını yan yana getiren kitap bittiğinde ise Medusa uzakta bir masal kahramanı olmaktan öteye geçiyor ve şehri adımlarken, bir film izlerken ve bazen aynaya baktığımızda bize eşlik ediyor.

Ertan “ Kendimi bildiğimden beri antik kentlerde bulunmak beni çok mutlu ettiği için Medusa ile tanışmam da çocukluk dönemime tekabül ediyor. Malum Medusa hemen hemen tüm antik kentlerde karşımıza çıkan, sureti koruyucu bir tılsım olarak tapınakların, önemli yapıların ve lahitlerin üzerine işlenmiş mitolojik bir figür. Onun yaralı kadınlığın ifadesi olan öyküsü, dönüşümü ve yeniden doğuşu beni her daim derin düşüncelere sevk etti. Ancak Medusa öyküsünün arka planını, Analitik psikolojinin kurucusu Carl Gustav Jung’la ve psikomitolojiyle tanıştıktan sonra tam anlamıyla idrak ettiğimi söyleyebilirim. Medusa insanlığın ortak bilinçdışında, ki Jung buna “Kolektif Bilinçdışı” der, yer alan bir arketip. İçimizdeki yaralı, ötelenmiş, taşlaşmış ve tam da bu yüzden taşlaştıran bir dişil taraf. Yani Medusa sadece eski anlatıların bir unsuru değil, tüm mitolojik karakterler gibi insanlık deneyimlerinin bir parçası.”diyor.

Özlem Ertan’ın ‘Hekate’ kitabı, ayakta kalan tek tapınağı Muğla’nın Yatağan ilçesindeki Lagina’da bulunan Anadolu tanrıçası Hekate’yı farklı bir bakış açısıyla ele alıyor. Kökleri Antik Yunan öncesine uzanan ve Anadolu’ya ait bir değer olan Hekate’yi hem yazılı hem de arkeolojik verilerin ışığında herkesin anlayabileceği bir dille anlatan Ertan, Hekate’nin tıpkı diğer mitolojik tanrı ve tanrıçalar gibi insan davranışlarında yaşayan ölümsüz bir arketip olduğunu da vurguluyor.

Hekate’nin ilk başlarda kapsayıcı bir ana tanrıça olduğunu ancak ataerkil Yunan kültürünün Anadolu’da hakim olmasından sonra dışlanıp cadılık ve büyücülükle özdeşleştirildiğini yazan Ertan, Hekate’nin tek başına ayakta duran, sırtını bir erkeğe yaslamayan ve tam da bu yüzden ötelenen kadınların mitolojideki temsilcisi olduğunu anlatıyor. Kitabında, Hekate’nin en büyük Yunan tanrısı Zeus’un karısı ya da kızı olmadığını, bekar ve çocuksuz olduğunu ifade eden yazar, tam da bu yüzden Hekate’nin ataerkil Yunan toplumunda karanlıkla, ölümle, cadılıkla özdeşleştirildiğini ifade ediyor. Orta Çağ Avrupa’sındaki cadı avlarına da değinen yazar, cadılık suçlamasıyla yüz yüze gelip katledilen kadınların doğayla iç içe yaşayan, eski Pagan geleneklerini sürdüren ve bundan dolayı kilisenin kendisine karşı bir tehdit olarak gördüğü kadınlar olduğunu da belirtiyor. Hekate kitabında tanrıçanın mitolojideki yeri, zaman içinde geçirdiği değişim, sembolleri, günümüzdeki etkileri, İstanbul tarihi bakımından önemi, cadılıkla ilişkisi ve modern paganizmde kapsadığı yer de irdeleniyor.

Ve Pan.. Birçok insan sembollerle karşılaşır ancak sembollerin altındaki derin anlamları keşfetmek için çok az insan bu yolculuğa çıkar. Efe Elmas bir gıda mühendisi ancak sembolleri, mitolojiyı ve bilinç dışının gizemli dünyasını anlatan bir araştırmacı yazar..Pan da onun eseri..

“Kendimi bildim bileli tüm okumalarım dinler tarihi, mitoloji, sembolizm, şamanizm, ezoterizm ve paganizm gibi konulardı. Mühendislik çok şey kattı elbette sistematik düşünmeyi, bilimsel yaklaşımı kazandırdı. Bir kırılma anıyla birlikte akademik kariyeri bıraktım ne yapacağımı bilmeden ve spontane bir şekilde bana söyleşi teklifleri gelmeye başladı. Bunun temel sebeplerinden biri yıllardır okuduklarımı zaten çeşitli dergilerde yazıyor olmamdı. Ve ben kendimi mitoloji, semboller, masallar, rüyalar konusunda eğitimler verirken buldum. “Kadim Lisan” diye bir oluşum kurdum ve hem online hem Alsancak İzmir’deki mekanımda eğitimler vermeye devam ediyorum. Yıllar önce böyle ilginç bir kariyerim olacağı söylenseydi inanmazdım” diyor Elmas.

Pan doğurganlığın, iç güdülerin, doğanın ve sihrin efendisi.. En derin arzularımızda , doğayla kurduğumuz o büyülü bağda, içsel korkularımızda, içimizdeki neşede ve hilebazlıkta hala yaşıyor.

Yüce Tanrı Pan’ın çağımız insanına söyleyeceği çok şey var !

Erkan Sevinç

“Allah belanızı versin !” diyorum.

Yazı burada bitti.

Erkan Sevinç

Ankara, Bursa, Aydın, İzmir, İstanbul ve Gaziantep olmak üzere 6 farklı şehirde sinemaseverlerle buluşacak festivalin kurucu direktörü yazar Gülşah Elikbank  “Biz, mitoloji “İnsanlığın Ortak Hikayesi’ diyerek yola çıktık. Değerli konuklarımızın, izleyicilerimizin desteğiyle antik kentlerin gizemini ve müzelerimizin yaşayan ruhunu sinemanın gücüyle birleştiriyoruz. Amacımız, coğrafyamızın kadim hikayelerini modern dünyanın anlatılarıyla buluşturarak geleceğe taşımak.” diyor.

Program, geleneksel salon gösterimlerinin dışına çıkarak Türkiye’nin en seçkin kültürel miras alanlarını birer sahneye dönüştürüyor. Anadolu Medeniyetleri Müzesi’nde başlayacak olan festival yolculuğu, Gaziantep Zeugma Mozaik Müzesi ve Rumkale’deki görkemli etkinliklerle son bulacak. Festival programında; dikkat çeken mitolojik film gösterimlerinin yanı sıra uluslararası akademisyenlerin katılımıyla düzenlenecek paneller, tematik konserler, sergiler ve antik mutfak tadımları yer alıyor.

Kültürel paylaşıma ve sanata erişilebilirliğe büyük önem veren program kapsamında düzenlenecek tüm film gösterimleri, söyleşiler ve etkinlikler ücretsiz olarak halka açık gerçekleştirilecek. Ayrıca mitolojik anlatıları teşvik etmek amacıyla düzenlenen “Doğa ve Mitoloji” temalı Kısa Film Yarışması ile “Türk Mitolojisi ve Anadolu Efsaneleri” temalı Kısa Film Senaryo Yarışması’nın ödülleri de festival sürecinde sahiplerini bulacak.

Mitoloji, bir toplumun veya dinin inandığı tanrıları, kahramanları, evrenin ve insanın yaratılışını konu alan geleneksel söylencelerin mitlerin bütünü ve bu söylenceleri inceleyen bir bilim dalı. Kökeni Muthos (Mitos): Yunancada “söylenen veya duyulan söz, masal, öykü” anlamına gelir. Logos: Yine yunancada “konuşma, akıl, bilim” anlamı taşır. Mitoloji: Kelime anlamı olarak “mitlerin incelenmesi veya mitlerin bilgisi” demek.

TC Kültür ve Turizm Bakanlığı Sinema Genel Müdürlüğü katkılarıyla düzenlenen festivalin programı şöyle:

Ankara

12-14 Ekim 2026

Bursa (Osmangazi)

16-17 Ekim 2026

Aydın (Efeler)

19-20 Ekim 2026

İzmir

26-28 Ekim 2026

İstanbul

30-31 Ekim 2026

Gaziantep

2-4 Kasım 2026

İnsanlığın Ortak Hikayesi.. Peki siz bu hikayenin neresindesiniz?

Erkan Sevinç

Günümüzde halen popülerliğini koruyan bu argo ifade, aslında uluslararası bir hukuk davasının Türk kültürü tarafından nasıl asimile edildiğinin en somut göstergesi. Sadece bir yakıştırma olarak başlayan “indiragandi yapmak” kalıbı, zamanla dilde kalıcı hale gelerek kökenindeki gerçek hikayeyi unutturacak kadar güçlü bir ifadeye dönüşmüş durumda.

Bugünlerde tam “indiragandilik” günler yaşanmakta. Başrolde Sermaye Piyasası Kurulu.(SPK). Borsa krizini tasfiye sürecinin başlaması ve soruşturmanın genişlemesiyle. yakından izliyoruz. Her ne kadar Cumhurbaşkanı Erdoğan “Sonuna kadar gidilecek. Kimsenin yanına kar kalmayacak” dese de 455 binden fazla yatırımcının parasının tamamını ne zaman geri alabileceği henüz kesinleşmiş değil.

Krizin yalnızca yatırımcı zararlarıyla sınırlı kalmadığı, piyasa denetiminin etkinliği, çöküş öncesinde yapılan manipülasyon uyarıları ve olayın siyasi yansımaları konusunda da soru işaretleri doğurduğu belirtiliyor.

Kriz, eylül ortasında Tera Portföy ve Pusula Portföy dahil bazı şirketler tarafından yönetilen fonların yatırımcıların para çekme taleplerini karşılamakta zorlanmasıyla belirginleşti.

SPK, 17 Eylül’de 455 binden fazla yatırımcının bulunduğu 131 fonun tasfiyesine karar verdi. Söz konusu fonların raporlanan toplam varlık büyüklüğü yaklaşık 20 milyar dolar seviyesinde bulunuyor. Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in taa kasım 2025 de konuyu gündeme getirdiği ve niçin bir önlem alınmadığı da ayrı bir konu. İşin içine siyaset te girdiği için mi acaba?

Bu işin başını Ak Parti’den ihraç edilen Fatma Betül Sayan Kaya çekiyor. Kazandığı parayı iade etse de işin içinden sıyrılamayacak gibi görünüyor. AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Hayati Yazıcı’nın oğlu Mustafa da var “indiragandi” yapanlar arasında. Eski Ekonomi Bakanı Nihat Zeybekçi de. 

Fon krizi ve finansal piyasa skandalı, bazı yöneticilerin aşırı risk alması ya da yatırımcıların yanlış tercihleriyle açıklanamayacak kadar büyük bir yapıya işaret ediyor.

Bu ölçekte bir yapının nasıl büyüyebildiğini anlamak için para hareketlerinin çevresindeki kurumsal düzene de bakmak gerekiyor. Fon kuruluyor, izin alıyor, varlık satın alıyor, fiyat oluşturuyor, saklama ve aracılık hizmeti kullanıyor. Bütün bu süreç boyunca gözetilmesi bekleniyor. Bankacılık, sermaye piyasaları, para politikası, enerji ve iletişim gibi alanlarda günlük siyasi kararlardan belirli ölçüde uzak, kurala dayalı bir yapı olmasına rağmen.. İktisat literatüründe düzenleyici kurumların ele geçirilmesi (regulatory capture) olarak isimlendiriliyor. Bu ifade kamu yararını korumak için oluşturulan kurumların zaman içinde denetlemekle görevli oldukları ekonomik ya da siyasi çıkarların etkisine girmesini anlatıyor.

Finans sektöründe siyasi etki arttıkça daha sıkı kurallara ve yaptırımlara verilen destek zayıflayabiliyor, gevşeyen denetim daha fazla risk alınmasına ve sonunda reel ekonomiye taşınan daha ağır maliyetlere yol açabiliyor.

Kurum tabelası yerinde duruyor. Kararlar yayımlanıyor. Ama denetimin zamanı, kapsamı ve sertliği değişmişse biçimsel bağımsızlık giderek anlamını yitiriyor.

Türkiye’nin 2026 Ekonomik Özgürlük Endeksi bu kurumsal zeminin zayıflığına işaret ediyor. Türkiye 55 puanla 184 ekonomi arasında 117’nci, Avrupa’da 44 ülke içinde 42’nci sırada. Kamu yönetiminde dürüstlük ve bütünlük ile yargı etkinliği göstergeleri de düşük.

Düzenleyici kurumlarda karar vericilerin konumlarının ve görevlerinin birbirine yaklaşması da dikkat çekiyor. Devlet aynı anda büyük finansal varlıkların sahibi, piyasa altyapısının güçlü hissedarı ve düzenleyici otoritelerin atama merkezi konumunda duruyor. Katı bir homojenlik kendini belli ediyor.

İletişim alanındaki uygulamalar da benzer bir soruyu akla getiriyor. Sosyal medya platformlarının yavaşlatılması, hesaplara ve haber içeriklerine erişim engelleri, düzenleyici gücün ifade alanını doğrudan etkileyebildiğini gösteriyor. Fon krizi döneminde finans ve sermaye piyasaları üzerine paylaşım yapan çok sayıda hesabın erişime kapatılması bu nedenle ayrıca dikkat çekici.

Fon krizine bu çerçeveden baktığımızda üç olasılık beliriyor.

Düzenleyiciler riski geç gördülerse ortada büyük bir denetim başarısızlığı vardır.

Bazı aktörler siyasi ve bürokratik bağlantılar sayesinde denetimin zayıflamasından yararlandıysa düzenleyici kurumların ele geçirilmesi gündeme gelir.

Fonlar, şirketler, finansal aracılar, siyasi bağlantılar ve denetim mekanizmasının bazı parçaları zaman içerisinde birbirini tamamlayan bir yapıya dönüştüyse tablo ağırlaşır ve ortaya tartıştığımız olgu çıkar.

Yürütülen soruşturma para hareketleriyle sınırlı kalmaması, izin zincirine, denetim zincirine, sessizlik zincirine ve gecikmiş müdahale zincirine bakması daha sonra oluşacak finansal ve ekonomik krizlerde önceden önlem alınabilmesi bağlamında önem kazanmakta.

Bir de filmi geri saralım dilerseniz..Nasıl başladı?

Pusula Portföy fonlarından 28 Ağustos’tan sonra yaklaşık 132.7 milyar TL lık çıkış talebi geldi. Pusula 15 Eylül’de bazı fonlarında yatırımcılara yapılması gereken iade ödemelerinde temerrüde düştüğünü açıkladı. Ardından Tera Portföy’de de iki fonda benzer ödeme problemi ortaya çıktı. Bu durum da satış baskısını artırdı. Binlerce kişi hissesini satmamaya başladı. Çünkü söz konusu fonlar ve işlem yapılan şirketler olağanüstü büyümüş, sahip olmadığı yüksek hisse değerlerine sahip gibi gösterilmişti.

SPK 17 eylülde yedi portföy yönetim şirketinin TEFAS’ta işlem gören fonlarında alım satımı durdurdu ve tasfiye sürecini başlattı. (Tera Portföy, Pusula Portföy, Hedef Portföy, Atlas Portföy, A1 Capital Portföy, Pardus Portföy, Bulls Portföy) 131 fon da tasfiye kapsamına alındı.

SPK 28 Ağustosta yeni yatırım fonu rehberi hazırlamıştı. Sebebi ise temel finans büyüklüklerle açıklanamayan fiyat hareketleri olduğuydu. Bakan Şimşek’in açıklamayı yaptığı tarihte 131 fonda 297 milyar lira vardı. Eylül 2026 da bu büyüklük 800 milyarın üstüne çıktı. Aradaki fark ve vurgun konusu miktar 500 milyardan fazla…

Örneğin TLY fonu 2021 den bugüne kadar 524 kat arttı. Yani o gün 1 milyon lira yatıran birinin parası Ağustos 2026 da 524 milyona çıktı. Bu artış elbette hayatın doğal akışına aykırıydı. Birçok kişi bu artışlar sonucunda paralarını çekmeye çalışınca tabir-i caizse balon patladı. Muhammed Yarız’ın İsviçre’deki bir hesaba yaklaşık 25 milyon euro transfer ettiği, Serdar Turhan’ın İsviçre’deki bir hesaba 15 milyon dolar gönderdiği, Yarız’ın hesabıyla Edmond de Rotschild Bankası’ndaki bir hesap arasında 1 eylülde yaklaşık 2.889 milyar TL tutarında transfer gerçekleştiği ortaya çıktı

Fon krizi odağındaki Tera Yatırım, 2005 yılında Emre Tezmen tarafından kuruldu. Şirket sonraki yıllarda faaliyet alanını faktöring, portföy yönetimi, bilişim teknolojileri ve yatırım bankacılığına genişletti. Tera Yatırım Bankası ise 2023 yılında kuruldu. Tera Grubu bünyesinde Tera Yatırım Menkul Değerler, Tera Portföy Yönetimi, Tera Finans Faktoring ve Tera Yatırım Bankası’nın yanısıra teknoloji ve farklı sektörlerde faaliyet gösteren şirketler bulunuyor. Tera Yatırım Teknoloji Holding’in yönetim kurulu başkanlığını Emre Tezmen yürütüyor.

Pusula Holding Kasım 2025 de Katılımevim, Birevim, Pusula Yatırım ve Pusula Portföy gibi şirketlerin aynı çatı altında bir araya gelmesiyle kuruldu. Holding’in yönetim kurulu başkanlığını Serdar Turhan yönetiyor.

2011’de kurulan Hedef Holding de bu operasyonda yer alan şirketler arasında. Hedef Holding’in yüzde 77’sinden fazlası Sibel Gökalp’a ait. Sibel Gökalp’in eşi Namık Kemal Gökalp holdingde yönetim kurulu başkanı, Namık Kemal Gökalp’in babası Mehmet Ziya Gökalp de başkan yardımcısı. Mehmet Ziya Gökalp Yeni Şafak gazetesinde genel müdürlük ve ekonomi yazarlığı yapmış, 2014’te de Merkez Bankası Denetim Kurulu Üyeliğine atanmış.

Diğer bir şirketler grubu Bulls Yatırım Holding, Bulls Yatırım Menkul Değerler, Bulls Portföy Yönetimi ve Ufuk Yatırım gibi şirketleri bünyesinde bulunduran finans grubunun holding şirketi. Bulls Yatırım Menkul Değerler’in güncel ortaklık yapısına göre şirketin yüzde 85,1’i Bulls Yatırım Holding’e ait. Holdingin ortaklık yapısında Kemal Akkaya, Neslihan Mumcu ve Lydia Holding’in üçte birlik payları bulunuyor.

Destek Holding, finans sektöründe faaliyet gösteren şirketleri bünyesinde barındırıyor. Grubun şirketleri arasında Destek Finans Faktoring, Destek Yatırım Bankası, Destek Yatırım Menkul Değerler, Destek Portföy Yönetimi ve Destek Kripto Varlık Alım Satım Platformu bulunuyor. Grup, faktoring, bankacılık, sermaye piyasaları ve kripto varlık alanlarında faaliyet gösteriyor. Grubun yönetiminde Altunç Kumova öne çıkıyor.

Atlas Portföy Yönetimi, fon soruşturması kapsamında işlemleri durdurulan portföy yönetim şirketlerinden biri. SPK, 17 Eylül 2026 tarihli kararıyla Atlas Portföy’ün kurucusu olduğu ve TEFAS’ta işlem gören fonların alım-satım işlemlerini durdurdu. Tasfiye sürecinin yürütülmesi için Ziraat Bankası yetkilendirildi.

A1 Capital Portföy Yönetimi, A1 Capital Yatırım Menkul Değerler’in bağlı ortaklığı olarak faaliyet gösteriyor. KAP kayıtlarına göre A1 Capital Yatırım, portföy yönetim şirketinin tamamına sahip. Şirketin ana faaliyet alanı yatırım fonlarının kurulması ve yönetilmesi. A1 Capital Portföy, fon soruşturması kapsamında SPK’nın 17 Eylül 2026 tarihli kararıyla gündeme gelen portföy yönetim şirketlerinden biri oldu. SPK, A1 Capital Portföy ile Pardus Portföy tarafından kurulan ve TEFAS’ta işlem gören fonların alım-satım işlemlerini durdurdu; tasfiyesine karar verilen fonlar için de Ziraat Bankası’nı tasfiye sürecini yürütmek üzere yetkilendirdi.

Pardus Portföy Yönetimi, 2021 yılında kurulan ve SPK’dan portföy yöneticiliği faaliyet izni bulunan bir portföy yönetim şirketi. Şirketin ana faaliyet alanı yatırım fonlarının kurulması ve yönetilmesinin yanı sıra yatırım ortaklıkları ve emeklilik yatırım fonlarının portföylerini yönetmek. Pardus Portföy, Güler Yatırım Holding’in ortakları arasında bulunduğu şirketlerden biri. 

Fon krizi üzerine Sermaye Piyasası Kurulu’ndan (SPK) yapılan açıklamada, 17 Eylül tarihinde tasfiye kararı verilen 131 fondaki tekil yatırımcı sayısının 455 bin 758 kişi olduğu bildirildi. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz bugün tasfiye sürecinin başladığını, 17 fondaki yatırımcılara paralarının ödeneceğini ifade etti.

Sabancı Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Finansal Mükemmeliyet Merkezi Direktörü Prof. Yiğit Atılgan, BBC Türkçe’ye verdiği röportajda şunları söylüyor:

“SPK bir fonun TEFAS’ta bir işlem görüp görmeyeceğini onaylarken ‘bu kaliteli bir fondur’ gibi bir sertifikasyonda bulunmuyor daha çok gerekli belgeleri hazırladığı ve bunların uygun olduğu anlamına geliyor. Bir fonun SPK tarafından onaylanması, SPK nezdinde o fona gidip gönül rahatlığıyla yatırım yapabilirsiniz anlamına gelmiyor. Buradaki kritik sorun bir fonun TEFAS’a kabul edilirken niteliksel olarak değerlendirilmemesi, likidite gibi testlerin yapılmaması. Halka açık verilerden yapılabilecek tespitlerle kırmızı alarm veren fonun TEFAS’a kabul edilmesi, mevzuattaki bu eksikliğin bir sonucu”

Bir yandan Türkiye Belediyeler Birliği ve Mersin Büyükşehir Belediye Başkanı sabahın köründe evinden gözaltına alıyor ve tutuklanıyor. Ortada söz konusu olan para iddiaya göre 300 milyon lira, kamu zararı diyorlar. Bir yandan da tek bir kişinin dört ayda 2 milyar 200 milyon lirayı cebine attığı bir durum var.

Yılmaz Özdil olayları YouTube kanalında anlattı:

 “Aile Bakanı diyor ki ‘ben yapmadım, kocam yapmış olabilir’ . Ekonomi Bakanı diyor ki ‘şirketteki arkadaşlar yapmış, benim haberim yok’ . Bir de Mustafa Sandal var, biliyorsunuz değil mi? Sandal’ın eşinin tek kalemde 11 milyar lira kaldırıp Dubai’ye gittiği ortaya çıktı. Şimdi Mustafa Sandal ne diyor? Eşimle karı koca olmamız dışında hiçbir ortak yanımız yok. Muhteşem ya. Bunlardan şarkı yapsın bence Mustafa Sandal”

Yaptı ki zamanında…

“Farz et hayat bir oyuncak
Bazen bozulur kurallar
Sen koymasan da
Güneş doğar ya sımsıcak her gün
Üstünde kalmasın
Çek gönder”

 Erkan Sevinç

Onur, şeref veya haysiyet, bir kişinin ethosunu temsil eden niteliklerin genel adı. Dürüstlük gibi erdemleri bünyesinde barındırır. Bir kişinin değeri ve saygınlığı genellikle o kişinin onuruyla birlikte değerlendirilir. Fransızca “şeref” anlamına gelen “honneur” kelimesinden alınma.

Misal Yıldız..Nedir Yıldız? Yıldız talih, star demek. Yıldız olanların enerjik bir yapıları vardır ancak yeri geldiğinde olabildiğince sakin kalabilirler. Daldan dala da atlamazlar.

Bir de Emrah var. Emrah Karacaoğlan’ın şiiri. Cem Karaca Apaşlar’ın 1967 de seslendirdikleri şarkı. Karaca’nın oğluna koyduğu isim..

Bu üç kelimeyi arka arkaya dizersek Onur Emrah Yıldız çıkıyor..

Ak Parti saflarına katılan Çiğli Belediye Başkanı..

İsmiyle müsemma derler ya ismi ile çelişen bir yapı söz konusu..

Dostlarla da paylaştım , hiçbir dönem görev süresi içinde parti değiştiren başkan hatırlamıyorum. Belki bir iki kişi vardır. Genelde yerel seçimlerde aday gösterilmeyince başka partilere geçenler var. CHP den DSP ye geçiyor mesela..

Çiğli…

27 yıl sonra sosyal demokrat yapıdan sağ partiye geçen Çiğli, İzmir ilinin bir ilçesi. Yerleşim 1890 yılı kayıtlarında “Çikli” adıyla geçmekte olup, 1928 yılından beri aynı adı taşıyor. Çiğli, 3 Haziran 1992’de Resmî Gazete’de yayımlanan 3806 sayılı yasa ile Karşıyaka ilçesinden ayrılarak ilçe oldu ve 10 un üzerinde mahallesi var. 589.627 tür kuşun barındığı dünya kuşlarının başkenti İzmir Kuş Cenneti sınırları içinde. Çiğli şehir merkezine 21 km uzaklıkta. İzmir Atatürk Organize Sanayi Bölgesi ve önemli sağlık ile eğitim kurumları da Çiğli’de.

Onur Emrah Yıldız…

1986 yılında İzmir’in Çiğli ilçesinde doğan çevre mühendisi, yerel yönetici ve siyasetçi. Eğitim hayatının büyük bölümünü Çiğli’de geçiren Yıldız, ilkokul, ortaokul ve lise eğitimini ilçede tamamladı. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Çevre Mühendisliği Bölümü’nden mezun oldu. Üniversite eğitiminin ardından çalışma hayatına aile şirketinde başlayan Yıldız, 2012 yılında İzmir Büyükşehir Belediyesi bünyesindeki İZSU’da şube müdürlüğü ve daire başkanlığı görevlerinde bulundu. 2019 yılında Dereler Bakım ve Körfez Tarama Şube Müdürlüğünü üstlendi. İki yıl sonra ise Kanalizasyon Dairesi Başkanlığı görevine getirildi.

Yıldız, 31 Mart 2024 yerel seçimlerinde CHP’nin Çiğli Belediye Başkan adayı oldu ve yüzde 48 oy oranıyla 60 bin 989 oy aldı. Yıldız’ın babası Kemal Yıldız Alevi Bektaşi Federasyonu (ABF) Ege Bölge Sorumlusu ve Pir Sultan Abdal Kültür Derneği (PSAKD) eski Genel Başkan Yardımcısıdır.

CHP İl Başkanı Utku Gümrükçü Çiğli Belediye Başkanı olduğu dönemde belirli aralıklarla basın mensupları ile bir araya gelirdi. Sürekli sokaklarda olduğunu ifade eden Yıldız’ın böyle bir özelliğini göremedik. Belediye’nin önemli etkinliklerinden Fakir Baykurt Roman Ödül Töreni’nde kazanan İlhan Soytürk’ün “Unutulan İnsanlar “kitabının basılıp dağıtılmaması da tarihe kayıt olarak geçti.

Yıldız Ak Parti’ye CHP den geçen ikinci isim.. Foça Belediye Başkanı Saniye Bora Fıçı ’dan sonra.. Sırada kim var bilinmez..

Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde Erdoğan ile buluşan İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Dr.Cemil Tugay’ın kararını beklerken çarpıtılmış Nazım Hikmet dizelerine bir göz atalım..

Dert çok, hem dert yok
Yüreklerin kulakları sağır…
Hava kurşun gibi ağır…

Ben gelmesem, sen gelmesen, biz gelmesek,
Nasıl alır Ak Parti İzmir’i?

Erkan Sevinç

Diamond, elmas anlamına gelirken Sutra kelimesinin ise dini bilgi ve vaaz anlamını taşıdığı bilinir. Kıssalar ve öğütler içeren Diamond Sutra, aynı zamanda dini içerikli bir kitap ve Buda’nın öğretilerini kapsıyor. Tamamı 7 sayfadan oluşan kitabın 6 sayfası metin, 1 sayfası ise Buda’yı resmeden bir sayfa olarak tasarlanmış

E kitapmış, Sesli kitapmış gibi teknoloji hayatımızın her yerinde hâkimiyetini sürdürüyor olsa da “kitap kokusu” gerçeği yüzyıllar boyunca devam edecek gibi duruyor. Yazı yazmak için farklı malzemeler kullanıldı, kil tabletler, mağara duvarları, mermerler bunlardan yalnızca birkaçı. Parşömenin icat edilmesiyle birlikte bambaşka bir döneme geçildi. Parşömen kâğıdı, hayvan derisinin fazlalıklarından arındırılması ve derinin gerilerek kurutulması ile elde edilen bir kâğıt türü olarak yazının tarihine dahil oldu. Günümüzde de hâlâ popülerliğini korumaya devam eden parşömen kâğıdının ilk kullanıldığı yer ise İzmir’in Bergama ilçesi olarak kayıtlara geçti. Parşömenin o dönem bu kadar popüler olmasının en büyük nedenleri kolay üretilmesi.

Yüzyıllardan beri Çin’de kullanılan kâğıdın Avrupa’ya gelişi ile birlikte artık başka bir boyuta geçildi. Semerkant kervanları ile “kâğıt” geldi ve parşömen ciddi bir rakiple karşılaştı. Yumuşak ve dayanıklı olan kâğıt daha çok tercih edilmeye başlandı. Hatta döneme damgasını vuran parşömenden çok daha fazla tercih edilir oldu. Maliyete de olumlu yansıyınca artık kâğıt günümüze kadar ulaşan serüvenine başlamış oldu.

Kâğıdın milattan önce 2. yüzyılda Çin’de Cai Lun tarafından icat edildiği bilinir ve hatta Cai Lun için modern kâğıdın öncüsüdür demek mümkündür. Lun kâğıdı oluştururken bazı teknikleri kullandı ana malzemeleri genellikle ağaç kabukları, bez parçaları ve lifli malzemelerdi. Tüm bu malzemeleri karıştırarak önce yumuşak bir hamur elde etti. Ardından hamuru ezerek su ile karıştırdı ve böylece ilk odun hamurunu üretmiş oldu.

Hristiyanlığın yayılması ile kültürü korumak ve yaygınlaştırmak adına manastır kütüphaneleri açıldı. O dönemlerde kitap, kiliselerin ve manastırların en önemli hazinelerindenmiş. Kalın tahta kapaklarla ciltler yapılır, demir ve bakırla da köşeleri sabitlenirmiş.

Matbaaya geçiş ile kitap basım maliyetleri ciddi bir düşüşe geçince, daha önce zenginlik ve lüksün bir işareti olarak görülen kitaplar artık her eve rahatlıkla girebilmeye başladı. Kitabın evlere girmesi fikirlerin, görüşlerin ve bilginin de doğru oranda yayılmasına olanak sağladı.

Guiness Dünya Rekorları verilerine göre İncil, tahmini 5 milyarlık satış rakamıyla tüm zamanların en çok satan kitabı. Dini olmayan metinler arasında, “Küçük Kırmızı Kitap” olarak da bilinen, Çin Komünist Partisi lideri Mao Zedong’un konuşmalarından ve yazılarından oluşan “Başkan Mao Tse–tung’dan Alıntılar” kitabı, 800 milyon ile 6,5 milyardan fazla baskı arasında değişen tahminlerle çok çeşitli satış ve dağıtım rakamları üretmiş durumda. Yine Charles Dickens “İki Şehrin Hikayesi” JK Rowling “Harry Potter ve Felsefe Taşı”  Agatha Christie “On kişiydiler” çok satan kitaplar arasında ilk aklımıza gelenler..

Çok  okunan kitaplar kadar yakılan, yasaklanan kitaplar da var. Özellikle faşizmin kol gezdiği dönemlerde ve ülkelerde. Aynı ülke içinde bile farklı uygulamalara rastlanıyor. Örneğin Amerikalı yazar John Steinbeck’in konusu  “Büyük Ekonomik Buhran” yıllarında geçen 1939 tarihli Pulitzer ödüllü romanı Gazap Üzümleri (The Grapes of Wrath), ertesi yıl başarılı bir sinema uyarlaması da yapılmasına rağmen tarım şirketlerinin baskısıyla yazarın memleketi olan Salinas, Kaliforniya’da bile 1990 yılına kadar halk kütüphanesine girememiş. Eserin sendika yanlısı duruşu ve ABD’deki fakirliğe ve eşitsizliğe vurgu yapması hem romanın yazarı John Steinbeck’in hem de uyarlama filmin yönetmeni John Ford’un  Amerikalı senatör McCarthy tarafından komünizm yanlısı eğilimleri olduğu iddiasıyla Amerikan Karşıtı Faaliyetleri İzleme Komitesi’nde soruşturmaya uğramalarına yol açarken, ironik bir şekilde romandan uyarlanan film Josef Stalin’in emri ile 1940 yılında Sovyetler Birliği’nde de de yasaklanmıştı. Yasaklanma gerekçesi ise filmde en fakir Amerikalıların bile araba sahibi olabileceğinin gösteriliyor olmasıydı.

Dünyada ve Türkiye’de yasaklanan kitapların sayısı onbinleri geçmektedir. Sadece Türkiye’de bugüne kadar toplamda 23 bin kitabın yasaklar listesine girdiği göz önüne alınırsa eksiksiz bir liste oluşturmanın çok zor olacağı açıktır. Örnek olarak Sabahattin Ali’nin “Sırça Köşk”ünü verebilirim. 1947 de yayınlanan kitap aslında bir masaldır.

Şimdi dilerseniz 1947 den 2222 yılına ışınlanalım. Erhan Doğan’ın “Kalbini Var Sanan Adam” kitabının sayfalarını çevirelim. Dünya çok değişmiştir. Trafik sorunu kalmamıştır misal. Uçan arabalar var. Denizlerin kirliliği, su krizi başta olmak üzere insanlığı yok edecek herşeyin üstesinden gelinmiştir. Kalp nakli ne ki? Artık kişiye özel kalp yapılmaktadır. Kitabı okudukça uçuk kaçık gelebilir sizlere ama Jules Verne de 1869 da yayınladığı “Denizler Altında 20000 Fersah”ı yazdığında denizaltının esamisi okunmuyordu.

Erhan Doğan’ın “Kalbini Var Sanan Adam” kitabından.…

“-Giderken bana söylediğin elveda sözleri senindi.

-Bir kelime söyleyememiş olabilirim, suskunluk benimdi.

-Çatılmış kaşların ve acıyan bakışlarınla söylediğin her kelimenin notası, en doğru seslerle şakalaşırken bu eser senindi.

-Işıkları üzerinde toplayıp omuzlarından aşağı dökerken ne kadar güzel olduğun senindi.

-Gölgeler içinde elim(n) i saklayamazken, gözlerim (n) den kaçam gözlerin (m) di.

-Bizden bir halt olmaz derken, içeri soktuğun hançer senindi.”

Sevme özürlü üç kişinin kendilerine özel kalp ısmarlamaları ve gelişen olaylar var kitapta. Doğan bu romanı yazmaya 2023 ocak ayında başlamış ve 2026 nisan ayında bitirmiş. Düş Gezginleri Yayınları’ndan çıkan kitapta yer alan QR Code lar sizi farklı dünyalara da götürüyor. Kitapta 2022 sözlüğü de var. Bir nevi özel okuma kılavuzu.. Mutlaka “Kalbini Var Sanan Adam”ı edinmelisiniz.

Yazıyı Sabahattin Ali’nin Sırça Köşk’ünden bir satırla noktalayalım.

“Günün birinde bir sırça köşk kurulursa, onun yıkılmaz, devrilmez bir şey olduğunu sanmayın. “

Erkan Sevinç

“Bugün ihracatçımızın önündeki en önemli sorun rekabet gücündeki aşınma.” diyen Öztürk “ İhracatçı bir taraftan yüksek enflasyonun getirdiği işçilik, enerji, hammadde ve finansman maliyetleriyle mücadele ederken diğer taraftan döviz kurlarındaki artışın maliyetlerdeki yükselişin gerisinde kalması nedeniyle uluslararası pazarlarda fiyat tutturmakta zorlanıyor.

Türkiye son yıllarda yüksek enflasyonla mücadele ediyor. Ancak ihracatçının maliyetleri çok hızlı artarken kur aynı ölçüde hareket etmediğinde, Türkiye’de üretilen bir ürünün dolar veya euro bazındaki maliyeti yükseliyor. Bu durum özellikle emek yoğun sektörlerimizde çok daha belirgin hale geliyor.

Bir başka önemli sorun finansmana erişim. İhracatçı için uygun maliyetli ve uzun vadeli finansmana erişim hayati önem taşıyor. Yüksek faiz ortamı hem işletme sermayesini hem de yeni yatırımları zorlaştırıyor.

Talebimiz öngörülebilir bir ekonomi politikası ve ihracatçının maliyetleriyle uyumlu bir kur seviyesinin oluşmasıdır.

Türkiye’nin sürdürülebilir büyümesi için üretimi ve ihracatı merkeze alan bir ekonomik modele ihtiyacımız var. İmalat sanayimizin milli gelirden aldığı payın gerilemesini tersine çevirmeliyiz. Çünkü güçlü sanayi olmadan güçlü ihracat, güçlü ihracat olmadan da sürdürülebilir büyüme mümkün değil.” şeklinde konuştu.

Röportajın tamamı Merhaba Dergisi’nin önümüzdeki sayısında yayınlanacak.

Erkan Sevinç