“Çal Dede – Asırlardır Süren Gelenek” belgeseli izleyiciyle buluştu

İzmir’in Tire ilçesine bağlı Dibekçiler köyü yakınlarında, ulaşılması güç bir tepede asırlardır sürdürülen Çal Dede Mahya Şenlikleri, kültürel mirasın görsel ifadesine dönüştü. Ege Üniversitesi Güzel Sanatlar, Tasarım ve Mimarlık Fakültesi öğretim üyesi Dr. Elçin As’ın yönetmenliğinde hazırlanan “Çal Dede – Asırlardır Süren Gelenek” adlı belgesel, İzmir Valiliği’nin değerli destekleriyle hayata geçirildi ve hem ulusal hem de uluslararası alanda ses getirmeyi başardı.

 

Belgeselin İzmir gösterimi, İzmir Valisi Sayın Dr. Süleyman Elban’ın teşrifleriyle İzmir Kültür Sanat Fabrikası’nda gerçekleştirildi. Programa İzmir İl Kültür ve Turizm Müdürü Sadık Doğruer, akademisyenler, öğrenciler, basın mensupları ve çok sayıda kültür-sanatsever katılım gösterdi.

 

Gösterimin ardından, Efeler Yolu Kültür Rotası’nın mimarı Ege Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Özgür Özkaya sahneye davet edilerek “Bir Kültür Rotası: Efeler Yolu” başlıklı sunumunu gerçekleştirdi. Özkaya, yaklaşık 500 kilometre uzunluğundaki bu kültür rotasının tarihsel köklerini, efe-zeybek geleneğiyle bağını ve bölgesel kalkınmaya sunduğu katkıları detaylarıyla anlattı.

 

Ardından Prof. Dr. Pınar Fedakar, “Kültürel Mirasın İzinde Efeler Yolu” başlıklı konuşmasında, rotanın taşıdığı kültürel değerleri, geçmişle gelecek arasındaki köprü işlevini ve bu mirasın korunmasının önemini vurguladı.

Katılımcılar, her iki konuşmayı da dikkatle takip ederek, Efeler Yolu’nun yalnızca bir yürüyüş rotası değil, aynı zamanda güçlü bir kültürel hafıza alanı olduğuna bir kez daha tanıklık etti.

 

 

Çal Dede ritüeli, Anadolu’da kökleri atalar kültüne dayanan, inanç, birlik ve paylaşımın harmanlandığı bir gelenek olarak dikkat çekiyor. Her yıl yüzlerce insan, İzmir ve Aydın’ın farklı köylerinden gelerek bu özel buluşmaya katılıyor.

 

Her yıl, köylüler ve ziyaretçiler hazırladıkları erzakları imece usulüyle sofralara taşıyor; dualar ve mevlitlerle manevi atmosferi güçlendiriyor, sonrasında yapılan güreşlerle geleneği yaşatıyor. En önemli bölüm ise, Çal Dede’nin yattığına inanılan tepeye çıkmak ve burada dua etmek. Bu yolculuk yalnızca bir inanç pratiği değil; toplumsal hafızayı güçlendiren, doğayla bütünleşmeyi sağlayan ve kuşaktan kuşağa aktarılan güçlü bir kültürel deneyimdir.

 

Çal Dede belgeseli yönetmeni Elçin As yaptığı konuşmada şunları söyledi:

 

“Çal Dede belgeselini hazırlarken beni en çok etkileyen unsur, birlik ve beraberlik temasının ne kadar güçlü yaşandığını görmek oldu. Çal Dede’ye gittiğimde, bir araya gelmenin, omuz omuza durmanın, aynı sofrada ekmeği bölüşmenin insana nasıl iyi geldiğine tanıklık ettim. İçinde bulunduğumuz coğrafyada ve çağda belki de en çok ihtiyaç duyduğumuz şey; birbirimize kenetlenmek, ortak değerler etrafında ve ortak bir gönül cümlesinde buluşabilmektir. Efeler Yolu, işte tam da bu ruhu yaşatan bir kültür rotasıdır. Bizlere düşen görev, bu yolun hikâyesini gelecek nesillere aktarmak ve bu birlik duygusunu koruyarak büyütmektir. Kültürümüz ve mirasımız, geçmişin değil; onu geleceğe taşıdığımız ölçüde bizimdir.Bu belgesel, emeğini ve yüreğini ortaya koyan bir ekibin ürünüdür. Yapımcı Prof. Dr. Alev Fatoş Parsa’ya, danışmanlarımız Prof. Dr. Pınar Fedakar, Dr. Arzu Acar ve Orkun Özaşık’a, kurgu yönetmeni Gaye Yiğit Verep’e, görüntü yönetmeni Deya Ar’a, grafik tasarım katkıları için Doç. Dr. Ekin Boztaş’a, yerelde bizlere destek olan Dibekçiler Köyü Muhtarı Sercan Tekelioğlu’na ve Yakup Çöpoğlu’na gönülden teşekkür ediyorum. Ayrıca, Efeler Yolu’nun mimarı Prof. Dr. Özgür Özkaya’ya ve Efeler Yolu Koordinatörü Hakan As’a sürecin her aşamasındaki destekleri için özel olarak teşekkür etmek isterim. İzmir Valimiz Sayın Dr. Süleyman Elban’ın kıymetli destekleri olmasaydı bu proje hayata geçemezdi. Hem bu yapımın ortaya çıkış sürecinde hem de kültürel mirasın korunmasına verdiği önem ve öncülük için kendisine şükranlarımı sunuyorum.”